adam ki, söhbət gənclərin problemləri haqqında gedir, onların zikr olunduğu bəzi hədisləri qeyd etmək mənim üçün sevindirici bir hal olardı.
Allah Elçisinin (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) hədislərindən:
1) Haqq yoldan dönməyən və şəhvani istəklərə uymayan gəclər Allahın xoşuna gələr”.


(Hədisi İmam Əhməd (4/151), Təbərani “Əl–Kəbir” əsərində (17/903, 853–cü hədis), Əbu Yalə (1749), əl-Heysəmi “Məcməuzzəvaid” əsərində rəvayət etmiş, İmam Əhməd, Əbu Yalə, Təbərani hədisin sənədinin həsən (etibarlı) olduğunu bildirmişlər. )



2) Allahın yaratdığı kölgədən savayı heç bir kölgənin olmadığı Qiyamət günü bu yeddi şəxsi Allah öz yaratdığı kölgədə gölgələndirəcək. Həmin insanlar bunlardır: Adil hökmüdar, Allaha itaətlə böyüyüb boya-başa çatan cavan, qəlbi məscidlərə bağlı olan insan, Allah üçün bir-birilərini sevən, Onun üçün birləşib, Onun üçün də ayrılan iki insan, yüksək təbəqəyə mənsub və eyni zamanda da gözəl olan bir qadının yaxınlıq etməyə (zinakarlığa) dəvət etdiyi və cavabında isə – mən Allahdan qorxuram – deyən kişi, sədəqə verdiyi halda verdiyi sədəqəni elə gizlədər ki, hətta sağ əlinin verdiyini sol əli belə bilməyən kişi və təklikdə Allahı zikr edib gözləri yaşla dolan kişi”. (İmam Buxari)


 ) Həsən və Hüseyin Cənnətdəki gənclərin ağasıdır. (Tirmizi)
 ) Cənnət əhlinə belə deyiləcək: Siz daim cavanlaşacaq və heç zaman qocalmayacaqsınız. (İmam Müslim)
 ) Bir gün Əbu Bəkirlə Ömər İbn əl-Xattab bir yerdə idi və Əbu Bəkir Zeyd ibn Sabitə belə dedi: “Həqiqətən, sən ağıllı bir gəncsən. Sənin heç bir qüsurunu da görmürük. Allah Elçisinə (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) nazil olan vəhyləri yazardın, onları bir yerə toplayardın və həmçinin sən Qurana tabe olardın.” (İmam Buxari)
7) Allah Elçisi (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) ölüm ayağında olan bir gəncin yanına gəlir və ondan soruşur: “Halın necədir?” Gənc deyir: Ey Allahın Elçisi, ümidimi Allaha bağlayıram və günahlarıma görə çox qorxuram. Allah Elçisi (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) isə belə buyurdu: “Belə bir anda qulun qəlbində olan iki şey var ki, Allah onun istədiyini verər və qorxduğu şeylərdən də qoruyar.” (Hədisi İbn Məcə rəvayət etmişdir)
8) Əl-Bərra İbn Azib (Allah ondan razı olsun!) Huneyn döyüşü haqqında belə deyir: Allaha and olsun ki, Allah Elçisi (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) Huneyn döyüşündə düşməndan qaçmamışdı, əksinə döyüş ərəfəsində onun (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) heç bir silahları olmayan yorğun cavan səhabələri döyüşə çıxmışdılar. (Hədisi imam Buxari rəvayət etmişdir.)
 ) İbn Məsud (Allah ondan razı olsun!) rəvayət edir ki, biz cavanikən Allah Elçisi (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) ilə birgə döyüşün planını cızırdıq. (İmam Əhməd rəvayət etmişdir.)
10) Ənəs İbn Malikdən belə rəvayət olunur: Ənsarlardan yetmiş gənc qare var idi ki, daim məscidlərdə oturar və axşam çağı şəhərin bir tərəfinə çəkilər, Quran öyrədər və namaz qılardılar. Gənc qarelərin ailələri onların məsciddə olduğunu, məscid camaatı isə onların öz evlərində olduqlarını düşünərdilər. Bu, dan yeri sökülənə qədər davam edərdi. Onlar odun yığar və yığdıqları odunu Allah Elçisinin (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) evinə gətirərdilər. (Hədisi İmam Əhməd rəvayət etmişdir.)
 nlar bu odunların puluna Mədinənin yoxsul insanlarına və Saffa camaatına ərzaq alardılar. Saffa camaatı Mədinəyə hicrət etmiş yoxsul insanlar idilər. Bu şəhərdə onların heç bir qohum-əqrabaları yox idi. Bu səbəbdən də onlar məsciddəki Saffa evində və ona yaxın olan yerlərdə müvəqqəti yaşayırdılar.
11) İbn Məsudun dostlarından biri olan Əlqəmədən (Allah hər ikisindən razı olsun!) belə rəvayət olunur: Bir gün Abdulla ilə birgə Minada gedirdik. Osmanla (Allah ondan razı olsun!) qarşılaşdı və söhbət etməyə başladılar. Osman (Allah ondan razı olsun!) ona: Ey Əbu Əbdürrəhmən, sənin boş–boşuna keçirdiyin günlərini sənə xatırladacaq gənc bir qızla evləndirəkmi? Abdulla isə ona belə cavab verdi: Sən belə deyirsən, Allah Elçisi (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) isə bir gün bizə belə demişdi: “Ey gənclər! Sizlərdən kim ailə qurmağı bacararsa, qoy evlənsin. Bu əməl gözün qorunması baxımından cox yaxşı və gözəl aqıbət üçün daha xeyirlidir. Bunu bacarmayanlar isə oruc tutsunlar!” (Hədisi Buxari və Müslim rəvayət etmiuşdir.)
12) Allah Elçisindən (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) Dəccal haqqında rəvayət olunan hədisə “Dəccal gənc bir insanı özünə tabe etdirmək istəyir. Onu qılıncla bir dəfə vurmaqla iki hissəyə ayırır. Bundan sonra isə ona ayağa qalxmağı əmr edir, o da qalxır. Beləliklə o gülməyə başlayır”. (Hədisi Müslim rəvayət etmişdir.)
13) Malik İbn əl-Huveyrisdən (Allah ondan razı olsun!) belə rəvayət olunur: Biz həmyaşıd gənc olan vaxtı Allah Elçisinin (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) yanına getmişdik. Onun yanında iyirmi gün, iyirmi gecə qaldıq. Allah Elçisi (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) çox qanaqpərvər və mehriban idi. Bir gün o, bizim öz ailəmizdən ayrıldığımızı bildikdə bizlərdən kimin bu işi etdiyini soruşdu. Biz də ona danışdıq. Peyğəmbər (ona Allahın salavatı və salamı olsun!) belə buyurdu: “Öz ailənizin yanına qayıdın, onları İslama çağırın, öyrədin, yanlarında olun...” Bundan sonra bizlərə bir çox şeylər xatırlatdı. Həmçinin o, bizə: “Mənim namaz qıldığım kimi namaz qılın. Əgər namazın vaxtı gələrsə, biriniz qalxıb əzan çalsın və ən böyüyünüz sizlərə namazda başçılıq etsin.”
Sizlərin diqqətinə çatdırmaq istədiklərimiz bu qədər idi. Uca Allahdan bundan bizə faydalar bəxş etməsini diləyirik. Aləmlərin Rəbbi olan Allaha həmd olsun, peyğəmbərimiz Məhəmmədə, onun ailəsinə və bütün səhabələrinə Allahın salavatı və salamı olsun!
GƏNCLƏRİN HAQQ YOLDAN AZMASI
Müəllif: Məhəmməd ibn Saleh ibn əl-Useymin
Tərcümə edən: Niyaməddin Qasımov
İstisas redaktoru: Tural Sadıqlı
                                                                     menbe:http://www.islamevi.az

Avqust ayinin 17-si saat 20:50 radələrində Nərimanov rayonu Cümə məscidində (Əbubəkr) - axşam namazı vaxtı partlayış hadisəsi baş verib. Hadisə nəticəsində 2 nəfərin öldüyü, 9 nəfərin isə yaralandığı bildirilir.


Şahidlərin sözlərinə görə hadisə axşam namazının axırıncı rükətinin qılınması zamanı baş verib. Belə ki, ilk öncə məscid imamı Qamət Süleymanın olduğu yerdə, yəni məscidin tam ortasında olan pəncərə sındırılıb daha sonra isə içəri, məscid imamının lap qarşısına partlayıcı atılıb. İlk səs pəncərənin ikiqatlı şüşəsinin sınması, ikinci partlayış səsi isə içəri atılan naməlum qurğunun partlaması olub.
Şahidlərin sözlərinə görə partlayış zamanı məscidin birinci, ikinci və məscidin altında olan otaqlar ibadət edən insanlarla dolu olub.
Adətən bazar günləri bura insanlar daha çox gəlir. Onu da qeyd edək ki, partlayışdan dərhal sonra izdiham yaranmış və insanlar məsciddən qaçaraq bayıra çıxmışlar.

Hadisə yerinə ilk olaraq Fövqaladə Hallar Nazirliyinin əməkdaşları gəlib. Daha sonra təcili yardım maşınları, polislər və yanğınsöndürən maşınlar mövqelərini hadisə yerində tutublar.
Hadisə ilə əlaqədar Azərfoto əməkdaşı Təcili Tibbi Yardım məntəqəsində olarkən ona bildiriblər ki, ora 9 yaralı və 2 nəfərin cəsədi gətirilib.

Ölənlərə Allahdan rəhmət, yaralananlara tezliklə sağalmağı diləyirik.

Şiiler, halifeliğin Hz. Ali’nin hakkı olduğunu iddia ederlerken başka deliller getirmeye çalışırlar. Bunlardan biride Gadir Hum hadisesidir. Şöyle ki: Veda Haccı dönüşüydü. Peygamberi-miz beraberindeki Sahabelerle birlikte Mekke ile Medine
arasında bulunan Gadir Hum mevkiinde mola verdiler. Orada bir müddet istirahat edip öğle namazını kıldıktan sahabelere hitaben konuşma yapıp sonunda: “Ben kimin dostu isem Ali’de onun dostudur. Allahım ona dost olana dost ol; düşman olana da düşman ol. Ona yardım edene yardım et”1 Bu hadisi Şiiler yanlış aksettiriyor ve farklı şekilde yorumluyorlar. Peygamber’in (a.s.m.) Gadir Hum’da sözünü ettiği “velayet” Şiilerin kastettiği halifelik manasında değil “dost” manasındadır. Nitekim Hz. Ali’nin torunu Hasan el Müsenna bu hususta şöyle der: “Resulullah (a.s.m.) bununla halifeliği ve sultanlığı kastetmedi. Öyle demek isteseydi bunu açıkça söylerdi. Çünkü Resulullah (a.s.m.) Müs-lümanların en fasih ve en açık konuşanıdır.”2

Yine Hz. Ali’nin, Basra’da kendisine “Halife olman için Resulullahın halifeliği sana bıraktığına dair bir ahdi ve selahiyeti mi var, yoksa kendi görüşüne göre mi hareket ediyorsun?” şeklindeki bir soruya: “Hayır, yoktur. Vallahi ben Resulullah’ı ilk tasdik ve iman den kimseyim, onun adına ilk yalan söyleyen kişi olamam. Eğer Resulullah’ın halifeliği bana bıraktığına dair bir ahdi olsaydı, Ebubekir’in de Ömer’in de onun minberine çıkmasına izin vermezdim. Onlara karşı koyacak hiçbir gücüm olmasa, ellerimle mücadele ederdim.

Şiilerin bir iddiaları da, Hz. Ali’nin Hz. Ebubekir ve Hz. Ömer’e biat edip onlara yardımcı olmasının onlardan korkmasına bağlamaları ve onu riyakarlıkla itham etmeleridir. Bu konuda Bediüzzaman Lem’alar isimli eserinde:

“Amma Şia-i Hilafet ise Ehl-i Sünnet ve Cemaate karşı mahcubiyetinden başka hiçbir hakları yoktur. Çünkü bunlar Hz. Ali’yi (r.a.) fevkalade sevmek davasında oldukları halde tenkis ediyorlar ve su-i ahlakta bulunduğunu onların mezhepleri iktiza ediyor. Çünkü diyorlar ki. ‘Hz. Sıddık ile Hz. Ömer haksız oldukları halde Hz. Ali onlara mümaşaat etmiş. Şia ıstılahında takıyye etmiş, yani onlardan korkmuş, riyakarlık etmiş.’ Acaba böyle kahraman-ı İslam ve ‘Esedullah’ ünvanını kazanan ve sıddıkların kumandanı ve rehberi olan bir zatı riyakar ve korkaklık ile sevmediği zatlara tasannukârane muhabbet göstermekle, haksızlara tebaiyeti kabul etmekle muttasıf görmek, ona muhabbet değildir. O çeşit muhabbetten Hz. Ali teberri eder.

“İşte, ehli hakkın mezhebi hiçbir cihette Hz. Ali’yi tenkis etmez, su-i ahlak ile itham etmez. Öyle bir harika-i şecaate korkaklık isnat etmez ve derler ki: ‘Hz. Ali Hulefa-i Raşidin’i hak görmeseydi, bir dakika tanımaz ve itaat etmezdi. Demek onları haklı ve racih gördüğü için, gayret ve şecaatini hakperestlik yoluna teslim etmiş”3

Bütün bunlardan anlaşılacağı gibi Hz. Ali’ye Peygamberimizin bir vasiyeti olmadığı gibi Hz. Ali’de kendinden önceki halifelere onlardan korktuğu için biat etmemiş, Hz. Ebubekir ve Hz. Ömer’i halifeliğe kendinden daha layık gördüğü, Hz. Osman’a da itaat edeceğine söz verdiği için karşı çıkmamıştır. Ve Hz. Ali kendinden önceki bu üç halifeyi ciddi olarak sevmiş, bunu her yerde söylemekten çekinmemiştir.

Hz. Ebubekir’e biat etmeyenlerden bazıları Hz. Ali’ye biat etmek istediler. Fakat Hz. Ali hayatı boyunca Müslümanların birlik ve beraberliği için mücadele etmiştir. Fitne kapısını hiçbir zaman açmayacaktı. Böyle diyenleri sert bir şekilde yanından uzaklaştırdı. Mesela Hz. Ali’ye biat etmek isteyenlerden biri de Hz. Süfyan idi. Ona şöyle cevap vermişti:

“Biz halifelik makamına Ebubekir’i (r.a.) yeterli görüyor ve layık buluyoruz. Biz onu bu işte baş başa bıraktık. Araya girmedik”4 Hz. Ali, Hz. Ebubekir’in halifeliği müddetince onun en büyük yardımcılarından oldu. Hz. Ebubekir vefat ettiğinde şu mealde bir konuşma yaptı:

“Sen, fırtınaların ve en şiddetli kasırgaların kımıldatamadığı bir dağ idin. Resulullah’ın buyurduğu gibi sen bedeninde zayıf, Allah’ın dilinde kuvvetli, mütevazi, Allah’ın yanında ve yeryüzünde makamı yüce, mü’minlerin yanında büyüktür. Hiç kimsenin sana kini yoktu. Hiç kimsenin sende değersiz bulduğu bir vasıf yoktu. Kuvvetli olan, zayıfın hakkını alıncaya kadar senin yanında zayıftı. Zayıf olan da hakkını alıncaya kadar kuvvetliydi. Allah senin sevabından bizi mahrum etmesin. Bizi senden sonra saptırmasın.”5

Hz. Ali kendi halifeliği müddetince Hz. Ebubekir ve Hz. Ömer aleyhinde bir şey söylenmesine izin vermezdi. Bir defasında şöyle diyor: “İşittiğime göre bazıları beni Ebubekir’den ve Ömer’den üstün tutuyorlarmış. Daha önce bu hususta bir şey söylemiş olsaydım şimdi böyle söyleyenleri cezalandırırdım. Söylemediğim için bunu yapmıyorum. Kim bundan sonra böyle bir şey söylerse o iftiracıdır. Allah’ın Resulünden sonra insanların en üstünü Ebubekir sonra Ömer’dir. Allah ikisinden de razı olsun.

“Kuru tohumları yeşerten, cansız varlıklara can veren Allah’a yemin ederim ki, Ebubekir ve Ömer’i mü’minlerin üstün ve faziletli olanlarından başkası sevmez. Günahkâr insanlardan başkası da onlara kötü gözle bakmaz, düşmanlık etmez.”6

Hz. Ali, Hz. Ömer’e olan sevgisinden dolayı kızı Ümmü Gülsüm’ü ona nikahlamıştı.7 Hz. Ömer vefat ettiğinde Hz. Ali naşının başına gelmiş ve ona olan sevgisini ifade eden şöyle bir konuşma yapmıştır:

“Ey Ömer, ben Allah’ın huzuruna senin istediğin bir amelle çıkmaktan çok hoşlanırım. Senden başka ameline imrendiğim kimseyi bulamadım.”8

Hz. Ali, Hz. Ömer’in şehadetinden sonra oluşan şura tarafından seçilen Hz. Osman'a hemen biat etti. Hz. Ali, Hz. Ebubekir ve Hz. Ömer’i sevdiği gibi Hz. Osman’ı da severdi. Hz. Osman’ın halifeliği döneminde onun en büyük yardımcısı oldu. Fitnecilere karşı müdafaa etti. Hz. Osman’ı azledip kendisine biat etmek isteyenlerin tekliflerini reddetti. Bozguncuların biatını Hz. Osman şehit edildikten sonra da kabul etmedi ve şöyle dedi:

“Osman’ın katillerinin biatını kabul etmekten Allah’a sığınırım”9

GADÎRU HUM nedir, nasıl olmuştur, hakkında bilgi almak için tıklayınız.

1. Ahmed b. Hambel, Müsned, IV, s. 368.

2. İsmail Mutlu, Dört Halife Devri, s. 333.

3. Lem’alar, s. 31.

4. Dört Halife Devri, s. 340.

5. a.g.e., s. 341.

6. Hayatü’s-sahabe, III, s. 348, 349.

7. H. İbrahim Hasan, İslam Tarihi, s. 317; Dört Halife Devri, s. 343.

8. Dört Halife Devri, s. 343.

9. a.g.e., s. 345.

Selam ve dua ile...

                                                                                      Sorularla İslamiyet Editör

Sual:
Essalamu aleykum.men sualima cavab axtararken bele bir sual meni celb etdi. Peygember(s.a.s) sunnu namazi qilib yoxsa siye ? siz ise cavabinda deyirsinizki guya Peygember (s.a.s)sag eli
sol elinin uzerinde, mohursuz veziyetde namaz qilib. ve mohurnen qilmagi Ali(a.s)ozunden uydurub. evvela Peygember(s.a.s) namazi qolu bagli qildigi haqda sunnede ele bir delil yoxdur. eksine sizin mohteber saydiginiz hedis kitabi Sehihi-buxarinin 1 inci cildinin 86 seyfesinde Peygember(s.a.s)bele buyurmusdur:" yer menim ucun secdegah ve pak qerar verilibdir." bundan elave Nisai bele bir hedis neql edir:"Cabir ibni Abdullah deyir:Peygember(s.a.s) le gunorta namazi qildigim zamanlar elin ici qeder bir dasi goturub soyudurdum ki secde zamani alnimi hemin dasin ustune qoyum."(Nisai,Sunen,cild 2 sehve204)Sehihi-Muslum kitabinin heyz Aiseden bele bir hedis neql olunubdur: Hezreti Peygember (s.a.s) mene dedi :" Secde etdiyim hesiri( xumreni)mescididen mene getir" men dedim :"Heyz halindayam" Peygember(s.a.s)buyurdu :Heyz olmaq senin elinde olan bir sey deyildir.muslum daha sonra bele yazmisdir:"Xumre secde etmeye istifade olunan kicik bir seccadedir".

Bundan elave Buxarinin Ebu-seyid Xudriden neql etdiyi hedis,Sehhi-Muslumun cild 2 sehve 64-deki hedisi misal gosdermek olar.Eleise neye gore mohure, umuyiyyetle yer ve yerden biten sey ile yeyilib geyilmeyen seyden basqa hec bir seye secde etmeyen siyelere qarsi bele amansiz siniz axi Peygember(s.a.s) ozude bele etmisdir. Secdagah ele bir seye edilmelidirki dunyani xatirlatmasin yeni ne yeyilen nede geyilen bir sey olsun.Siz ise pak olan Ali(a.s)-ma iftra atib deyirsinizki guya mohure secde etmeyi o ozunden uydurub.mence tobe etseniz yaxsi olar.cunki Peygemberi(s.a.s) ondan yaxsi taniyan olmayib ve onun buyurduqlari Peygemberin(s.a.s)-in buyurduqlaridir .Birdeki ele Quran ozu Ehzab suresinin 33-cu ayesinde Ehli-beytin gunahsiz ve pak oldugunu bildirir.Ali(a.s) ise bu ehli beyte daxildir ve demeli o hec vaxt gunah isletmeyib bundan bele netice cixirki o mohurnen namaz qilmagi ozunden cixartmayib cunki bele etmis olsaydi gunah isletmis olardi. Quran ise onun gunahsiz oldugunu bildirir.Qaldi ki Peygemberin(s.a.s) -in namazi sagelini sol elinin ustune qoyub qilmasina,Peygember(s.a.s)ozu buyurub ki namaz zamani butun beden qibleye baxmalidir ve uzunu qibleden cevirmek namazi batil edir.Amma sag eli sol elin uzerine qoyorken sol elin ustu qibleye baxmir ve namazda salam vererken basi sag ve sol tereflere cevirirsiniz bu ise uzunu qibleden cevirmekdir ve bunlar namazi batil edir.Bundan elave bilirsiniz ki Peygember(s.a.s)duani astadan demeyi buyurmusdur bes onda ne ucun siz amini ucadan deyirsiniz meyer bu dua deyil? Quranin Eraf suresinin 205-ci ayesindede Allah duani sesi qaldirmadan etmeyi emr edir.Demek siz peygemberin sunnesine ve qurana qarsi cixirsiniz. Eger Peygember (s.a.s) siz dediyiniz kimi namaz qilmis olsaydi onda Quranin buyurduqlarina qarsi cixmis olardi cunki Quranda uzunu qibleden cevirmemek ve duani astadan demek emr olunub. Peygemberinse Qurana qarsi cixmasi mumkun deyil .Qaldi ki namazi 3 defe qilmaga biz siyelerde namazi 5 defe qiliriq sadece olaraq biz inaniriqki zohru qildiqdan sonra 4 ruketlik namaz qila bileceyin vaxdan sonra asrin da vaxti girir asrin vaxti cixana qeder zohru de asrida qila bilersen .megribi qildiqdan sonra ise isanin vaxti girir ve isanin vaxti cixana qeder megribi de isani da qila bilersen .Sizin oz hedis kitablarinizda bu hakda coxlu hedisler vardir axtarsaniz taparsiniz.Mence siz 12 Imamin kim oldugunu yaxsi oyrenmelisiniz cunki onlar Quranin danisan dilidirler.Imam Huseyin (a.s) oz canindan ,iki oglundan ,qardasi Imam Hesen (a.s)-in oglunun canindan ona gore kecdi ki Qurani -kerim bize gelib catsin siz ise mesum imamlara deyil omrunun yarisi butberest olmus Ebubekre inanirsiniz o Ebubekire ki Peygember vefat etdikden sonra Peygemberin(s.a.s)defni ile deyil hile ile xlafete gelmeye calisirdi .Ali(a.s)-in hakkini yeyirdi cunki Peygember buyurmusduki kim meni ozune aga bilirse menden sonrada Alini ozune aga bilsin hetta vefatindan 3 gun evvel bunu vesiyetnamede yazmaq isteyerken Omer dedi ki Peygember sayiqlayir.Peygember ise dedi ki meni myanimdan durun gedin siz deyeceksiniki Omer bunu yaxsi niyetle edib .Evvela Peygembere sayiqlayir demek kufrdur peygember xesde olmasina baxmayaraq Allahin isdediyi sozleri danisirdi yeni o vesiyet nameni yazmagi Allah buyurmusdu cunki peygember ozunden hecne uydurmur eger siz dediyiniz kimi Omer bunu yaxsi niyetle deyib o zaman ne ucun peygember buyurduki menim yanimdan durun gedin .Eger Omer yaxsi niyetle demisdise Allah bunu bilerdi ve Peygemberin onu qovmasini deyil ona tesekur etmesini emr ederdi yene bildiriremki Peygember Allahin vehi ile danisir ozunden hecne uydurmur.Sonda ise size bildirmek isdeyiremki Sizler Peygemberin Sunnesini Qurandan ve 12 Imamlardan oyrenseniz insallah qiyamet gunu nicat taparsiniz .Essalamu aleykum. Cavab: Bismilləhirrahanirrahim      Hörmətli Elnur qardaş       Sənin mənə yazdığın suallara aşağıda hissə hissə cavab verirəm. Və güman edirəm ki, mənim bu yazdıqlarım sənə və sənin fikrində olanlara inşallah fayda verər      1. Yazmısan ki, mən demişəm ki, Əli (r.a) möhürü özündən uydurub. Bunu deyənin dili qurusun. Vallahi mən və mənim tanıdığım heç bir əhlisünnə  qardaşlarım bu sözü deməyə cürət etməzlər. Bu sözü deməklər onlar Əli (r.a) kimi böyük səhabəyə böhtan atmış olarlar. Onun yeri Allah qatında uca yerlərdəndir. Vallahi biz onu və onun ailəsini sevirik. Möhürü Əli (r.a)-dan sonra gələn, onu olduğundan çox şişirdən rafizilər uydurub. Əli (r.a) möhürlə namaz qılmayıb. Bu barədə heç şiyələrin kitablarında belə məlumat yoxdur. Unutma ki, Uca Allah Maidə surəsinin 3-cü ayəsində buyurur ki "Bu gün mən sizin dininizi kamil etdim" Vəssalam. Kim ki, Peyğəmbər (s.ə.s)-dən sonra, bu ayəni oxuyaraq, Peyğəmbər (s.ə.s)-in demədiyi və etmədiyi bir əməli edərsə, o bu ayəyə qarşı çıxmış olur, sanki bildirir ki, Yox, Allah hələ dinini kamil etməyib, sən demə dində möhür də varmış. Əgər Peyğəmbər (s.ə.s)-in möhürlə namaz qıldığına və bizə də bunu əmr etməyinə aid bircə dəlil gətirsən, vallahi onun sünnəsi ilə gedən ƏHli Sünnə olaraq sənə bildirirəm ki, onun bu sünnəsinə ən birinci elə biz əməl edərdik. Biz çalışırıq, insanların bizi ələ salmalarına baxmayaraq, onun saqqalını uzadmaq və balaqları qısaldmaq kimi sünnələrinə, və daha yüzlərlə unudulmuş sünnəyə əməl edək.       2. Yazmısan ki, Peyğəmbər (s.ə.s) buyurub ki, yer mənim üçün səcdəgah edilibdir. Unutma ki, səcdə edərkən tək alnımızı yox, ayaqlarımızı, dizlərimizi, əllərimizi və burunumuzu da yerə qoyuruq. Peyğəmbər (s.ə.s) səhih hədisdə bunların da səcdə üzvlərdən olduğunu bildirir. Ona nəyə görə siz ancaq alnınızın altına möhür qoyursuz, digərlərinə yox. Axı yer səcdəgah edilib hədisində, səcdəni alından başqa, digər səcdə üzvlərinə də şamil etmək lazımdır axı.....       3. Cabir ibn Abdullah Məkkənin dəhşətli səhra istisindən bunu edirdi. Hədisdə də elə gəlib. Əgər dəhşətli isti olsa, vallahi biz də elə edərdik. İstiyə görə bunu etməkdə heç bir qəbahət yoxdur. Ancaq indiki kimi, özlərindən möhür adlı bir şey uydururlar, bütün namazlarda alnımızı bunun üstünə qoymağımızı deyirlər. Vallahi bütün namazlarda, havanın sərin olan vaxtlarında, dəhşətli istilər olmayanda, alınları torpaqdan yanmayanda nə Peyğəmbər (s.ə.s), nə onun səhabələri, nə də Əli (r.a) belə etməyib. İndiki möhürlərin üzərinə adlar yazılır, güzgü filan qoyulur. Allah bizi bu bidətlərdən qorusun. Amin       4. Peyğəmbər (s.ə.s) həsirin üstündə namaz qılıb. Bunu kim inkar edir? Və ya bunun möhürlə nə əlaqəsi var? Biz də, məscidimiz ağzınacan dolanda, məscidimizin həyətində namaz qılarkən, həsirlərdən istifadə edirik. Burada heç bir qəbahət əməl yoxdur       5. Yazmısan ki, "niyə görə şiyələrə qarşı belə amansızsız" Kimdir şiyələrə qarşı belə amansız? Sadəcə olaraq deyirik ki, onlar bidətçidirlər. Peyğəmbər (s.ə.s) və səhabələrinin etmədiyi əməlləri edirlər. Ancaq uca Allah buyurur ki "Həqiqətən Allahın Rəsulunda sizin üçün ibrətlər vardır" Başqa bir ayədə buyurur ki "De ki, əgər Allahı sevirsinizsə mənə tabe olun, Allah da sizi sevsin və günahlarınızı bağışlasın" Bil ki, bu qədər bidətləri etməklə biz Rəsulallaha tabe olmuş sayılmırıq.       6. Yazmısan ki, Peyğəmbər (s.ə.s)-in sünnəsində qolu bağlı qılmağına aid bir dəlil yoxdur. Yalan danışırsan. Dəlilləri sənə xatırladıram. Bilmədiyin məsələ barəsində danışma! Allahdan qorx!       Peyğəmbər (s.ə.s)-in namazlarını əli bağlı qılması barəsində 18 səhabə və digərləri Peyğəmbər (s.ə.s)-dən 20 hədis nəql etmişdir. Peyğəmbər –səllallahu aleyhi və alihi və səlləm- namazda sağ əlini sol əli üstünə qoyardı. Peyğəmbər – səllallahu aleyhi və alihi və səlləm- deyərdi: " Biz peyğəmbərlərə iftarımızı tezləşdirməyi, səhurumuzu (və ya sühurumuzu) gecikdirməyi, namaz vaxtı sağ əli sol əlin üstünə qoymağı əmr olunmuşdur" (Müslim, Əbu Davud, İbn Hibban və əz-Ziya. Səhih hədisdir).       "O, yoldan keçəndə bir kişinin sol əlini sağ əlinin üstünə qoyub namaz qıldığını görür. Onun əllərini aralayıb sağ əlini sol əlinin üstünə qoyur" (Əhməd və Əbu Davud. Səhih hədisdir).      7. Sənin Əhzab surəsi 33-cü ayəyə yanaşmağın elmsiz və cahilcəsinə yanaşmaqdır. Sənin yazını oxuduqda Şeyxulİslam ibn Teymiyyənin sözü yadıma düşdü. O hər hansı bir ayənin təfsirinə baxmaq üçün 100-ə yaxın təfsirə müraciət edirdi. Ancaq sən görünür ki, bu ayəni oxuduqda heç bir təfsirə müraciət etməmisən.       Mənim müraciət etdiyim bütün təfsir alimlərinin kitablarının (Bu ayəyə görə mən İbn Kəsir, Cəlaleyn, Təbəri, Kurtubi və Səədinin təfsirlərinə baxdım) heç birində sənin yazdıqların yoxdur. Əksinə ondan bir əvvəlki ayəyə baxsan, orada müraciətin Peyğəmbər (s.ə.s)-in həyat yoldaşlarına olduğunu görərsən. Ancaq siz, öz kitablarınızda Aişə (r.a)-yə böyük iftiralar atırsız və hətta mənim öz gözlərimlə oxuduğum bir rafizi kitabında Aişə (r.a)-yə, zındıq aliminizin kafir deməyinin də şahidi oldum. Sənə Səədinin bu ayənin təfsirinin qısa tərcüməsini yazıram.       "Allah sizdən çirkinliyi yox etmək" yeni əziyyət, şərr və pislikləri, "və sizi tər təmiz etmək istər" Bu ayədə və əvvəlki ayələrdə sizə etdiyi əmrlərə şükr edin, bu əmrlər sizin xeyirinizədir, Allah bununla sizə məşəqqət etmək istəmir. Əksinə sizin nəfslərinizi təmizləmək, əxlaqınızı təmizləmək, əməllərinizi yaxşılaşdırmaq və bununla sizin savabınızı artırmaq istəyir      8. Bil ki, günahsız insan ancaq Peyğəmbər (s.ə.s) olub. O da dəvətdə günahsız olub, belə dünyəvi məsələlərdə onun da xətaları olub. Buna görə Əbəsə surəsinə baxmaq kifayət edər. Ondan sonra heç bir insan günahsız olmayıb. Hər bir insanın xətası olub. Allah istədiyinin xətalarını bağışlayacaq. Bir hədisdə Peyğəmbər (s.ə.s) buyuru ki "Hər bir Adəm oğlu xətakardır, ən xeyirli xətakarlar tövbə edənlərdir"      9. Namazda başı başqa tərəfə yönləndirmək olmaz. Bu namaza xələl gətirir. Ancaq əgər Peyğəmbər (s.ə.s) namazı qurtarandan sonra sağa və sola salam verirdisə, deməli bu o qadağanın içinə girmir. Əgər Peyğəmbər (s.ə.s) namazda sağ əlini sol əlinin üzərinə qoyub namaz qılırdısa, deməli bu da namazda əlavə hərəkət aid deyil. Namaza xələl gətirən hərəkətlər, dəlil olmadan faydasız edilən hərəkətlərdir. Peyğəmbər (s.ə.s) bəzən namazlarını miniyin üstündə qılardı və o qiblədən bəzən dönərdi. Səhih Buxaridə olan hədisdə Amr bin Rəbiə rəvayət edir ki : "Peyğəmbər (s.ə.s)-i miniyinin üzərində, miniyinin döndüyü tərəfə namaz qıldığını gördüm" (Səhih Buxari, Muslim, Tirmizi) Bəlkə Bəqərə surəsi 115-ci ayəni oxumamısan?? "Şərq də, Qərb də Allahındır. Hansı tərəfə dönsəniz (üz tutsanız) Allah oradadır" (Bəqərə surəsi, 115) Əhməd, Muslim və Tirmizinin rəvayət etdiyi bir hədisdə deyilir ki, Peyğəmbər (s.ə.s) Məkkədən Mədinəyə dönərkdən miniyinin üstündə, miniyinin döndüyü tərəfə namaz qılırdı. Bu zaman Bəqərə surəsi 115-ci ayə nazil oldu.      10. Amin barəsində də heç bir hədis oxumadan öz ağlınla fətva verməyə çalışırsan. Gəl o barədə də səhih hədisləri sənə yazım, səhfini düzəldəsən       Buxari ibn Şihabın belə dediyini rəvayət edir: "Peyğəmbər (s.ə.s) amin deyirdi" İbn Zubeyr "Ardındakılar da məsciddə yüksək səslə amin deyərdilər" (Əsrimizin ən böyük hədis alimi olan Albani bu hədisə İrvaul Ğəlil əsərində səhih demişdir)       Əbu Hureyrə rəvayət edir ki : "Rəsulallah (s.ə.s) "ğeyril mağdubi əleyhim vələddalliin" deyəndən sonra ardındakı birinci səf eşidəcək şəkildə "amin" deyərdi (Hədisi Əbu Davud, ibn Macə rəvayət etmişdir, ibn Macə "Birinci safdakılar eşidib məscid də bir gurultu yayılıncaya qədər" ifadəsini nəql etmişdir. Hakim rahimahullah bu hədisi rəvayət etmiş, Buxari və Muslimin şərtlərinə görə səhih oldğunu demişdir. Vail ibn Hucr rəvayət edir ki "Rəsulallah (s.ə.s) "ğeyril məğdubi əleyhim vələddalin" dedikdən sonra səsini uzadaraq "amin" dediyini eşitdim. (Hədisi Əhməd, Əbu Davud rəvayət etmişdir) Əbu Davudun rəvayətində "səsini yüksəldərək" deyilir. Tirmizi hədisi həsən sayır) Rəsulallah (s.ə.s)-in səhabələrindən, tabiinlərdən və sonrakı elm əhlindən bir çoxları bunu götürmğş, "amin"də amin deyənin səsini yüksəltmələrinin üzərində durmuşdur. Aişə (r.a) rəvayət edir ki, Peyğəmbər (s.ə.s) belə demişdir: "Yəhudilə, salam ilə imamın arxasında "amin" demənizdə qısqandıqları qədər heç bir şeyinizi qısqanmamışdılar" (Hədisi Əhməd, ibn Macə rəvayət edir)      11. Yazmısan ki, biz gündə 5 dəfə namaz qılırıq. Zöhrü əsrin girəcəyinə qədər niyə uzadırsız??? Uca Allah Quranda buyurur ki "Həqiqətən namaz, möminlərin üzərində vaxtları bəlli bir fərzdir" (Nisa surəsi, 103) Hər namazın özünün vaxtı var. Peyğəmbər (s.ə.s) səhih hədisdə ən xeyirli əməl soruşulanda "vaxtında qılınan namazdır" demişdir. Hər namazın özünün vaxtı var, əgər hər namazı öz vaxtında qılmırsızsa, Peyğəmbər (s.ə.s)-in dediyinə əməl etmiş sayılmırsız. Namaz 5 dəfədir. Sübh, zöhr, əsr, məğrib və işa. Bunu siz də qəbul edirsiz. Zöhrü əsr vaxtı qılırsız. Axı namazın adından da görsənir ki, bu zöhrdür, yəni zöhr vaxtı qılınmalıdır. Elə onnansa gündə 3 dəfə olub əsrdə 4 rükət yox 8 rükət qılınardı. Əgər zöhr adı varsa, deməli zöhr vaxtı qılınmalıdır      12. Yazmısan Əbu Bakrın ömrünün yarısı bütpərəst olub. Allah sənə hidayət versin. Tarixdən savadın yoxdur. Əbu Bəkr bütpərəst olub? Lap tutaq ki, olub. O İslama girəndən sonra Allah onun bütün günahlarını bağışlamadımı??? Peyğəmbər (s.ə.s) onun qızını almadımı? Onu özünə yaxın dost etmədimi??? Qurani Kərimdə mağarada iki dostun (Peyğəmbər (s.ə.s) və Əbu Bəkrin) hadisəsi anılmadımı. Uca Allah Quranda Tövbə surəsi 40-cı ayəsində gör nə buyurur: "Necə ki, kafirlər onu (Məkkədən) iki nəfərdən biri (ikincisinin ikincisi) olaraq çıxartdıqları, hər ikisinin mağarada olduğu və öz dostuna (Əbu Bəkrə) "Qəm yemə Allah bizimlədir" dediyi zaman" Fikir ver! Vasim Məmmədəliyevin tərcüməsində mötərizənin içərisində Əbu Bəkr sözü yazılıb! Uca Allah burada Əbu Bəkrə Peyğəmbər (s.ə.s) dostu deyir! Allahu Akbar! Bu dəlildən sonra da sən Əbu Bəkrə pis gözlə baxırsansa vay olsun sənin halına      13. Hardan bilirsən ki, Peyğəmbər (s.ə.s) o vərəqə Əli (r.a) yazacaqdı? Onu Ömər ibnul Xattab deməyib, orada olanlardan deyiblər. Oxuyanda və ya eşidəndə diqqətli ol. Amma səhih hədis var ki, Peyğəmbər (s.ə.s) Aişə (r.a)-dan özündən sonra xəlifənin Əbu Bəkr olmasını istəmək üçün yazmasını istəyir, sonra bunun açıq yadın olduğunu görüb yazmır .      Güman edirəm ki, bu yazdıqlarım inşallah sənə fayda verər. Çalış bunları diqqətlə oxu. Və gələn dəfə sual yazanda və ya fikir bildirəndə e-maili də qoy. Birbaşa sənə göndərim.       Sənə və sənin kimilərinə başqa nəsihətlərim də var      1. Çalış məsələləri diqqətli öyrən, bir çox kitaba müraciət et       2. Çalış heç bir alimi təqlid eləmə       3. Çalış bilmədən heç kimə böhtan atma (sən bu yazınla mənə, Əbu Bəkrə, Ömərə böhtan atdın)      Uca Allah buyurur ki "Xatırlat, həqiqətən xatırlatma möminlərə fayda verir"      Allah amanında       Biz çalışır ki, Əhli Sünnə qardaş və bacılarımızın fiqhi və digər suallarına cavab verək. Çalışırıq belə mübahisələrdən uzaq duraq. Ancaq bizə yazılmış bu suala qarşı belə cavab hazırlanmasına məcbur idik. Burada olan suallar digər üzvlərimizə də yönəldilə bilər. Qoy onlar da cavabı oxuyarkən bu suallar qarşısında özlərini itirməsinlər. Və eləcə də güman edirik ki, bu sual göndərən qardaşımız və onun fikrində olanlara bu yazı inşallah fayda verər. Sual göndərən qardaş əgər e-mailini göstərsəydi, biz bu sualın cavabını ana səhifəmizə qoymayacaqdıq

                                                                          Menbe:http://islam.azeriblog.com

Hz. Peygamber (s.a.s.)'in ev halkı. Ehl-i Beyt, bir evde yaşayan aile fertleri, aile demektir. İslâm fıkıh terminolojisinde bir terim olarak Hz. Peygamber (s.a.s)'in hısımlarından kendilerine zekât verilmesi yasaklanan aile fertlerinin tamamını ifade etmek için kullanılmıştır.
Bu anlamda ehl-i beyt; Hz. Peygamber (s.a.s.) ve ailesi, Ca'fer, Âkil, Abbâs ve aileleridir. Şia'ya göre ise; Hz. Peygamber (s.a.s.)'in ailesi, eşleri ve çocuklarıyla Hz. Ali, Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin'dir (Sahih-i Müslim, II . 751-752; .IV, 1873).

Rasûlullah (s.a.s.) ile ehl-i beyt'e de salât ve selâm getirmek müslümanların bir görevidir (Ahmed b. Hanbel, Müsned, VI, 323).

Ehl-i beyt terimi Kur'ân-ı Kerîm'de Ahzâb sûresindeki şu âyette açıklanmıştır: "Ey Peygamber hanımları, evlerinizde oturun; eski câhiliyedeki gibi açılıp saçılmayın; namazı kılın, zekâtı verin;Allah'a ve Peygamber'e itâat edin. Ey Peygamber'in ev halkı, Allah sizden kusuru giderip sizi tertemiz yapmak ister" (el-Ahzâb, 33/33). Rasûlullah (s.a.s)'in eşlerinin, diğer bir deyimle mü'minlerin annelerinin ev halkından olduğu bu âyetten anlaşılmaktadır. Ayette, "Ey ev halkı" ifadesiyle onlar kastedilmektedir. Çünkü âyetin başında "Ey Peygamber'in hanımları" hitâbı vardır (Mevdûdî, Tefhîmu'l-Kur'ân terc. İstanbul 1983, IV, 370). Bu terim, bir adamın hanımlarını ve çocuklarını kapsamaktadır. İbn Abbâs, Urve b. Zübeyr ve İkrime bu âyetteki ehlü'l-beyt lâfzından Hz. Peygâmber (s.â.s)'in hânımlarının kastedildiğini söylemişlerdir.

Hz. Ali ve ailesi de ehl-i beyt'tendir.

Enes b. Mâlik'in rivâyetine göre: Hz. Peygamber (s.a.s), altı ay boyunca Fâtıma'nın kapısının önünden geçtiğinde, sabah namazına giderken, "Ey ehl-i beyt namaz, namaz..." demiş ve Ahzâb suresinin otuzüçüncü âyetini okumuştur. Ebû Ammâr'ın ve başkalarının rivâyet ettiği hadis de şudur:

''...Rasûlullah (s.a.s.), beraberinde Ali, Hasan ve Hüseyin olduğu halde geldi. Her birinin elini kendi eli içine almıştı. İçeri girdi ve Hz. Ali ile Fâtıma'yı önüne oturttu; Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin'i de kucağına aldı; sonra elbisesini onların üzerine örterek şu âyet-i kerimeyi okudu: 'Ey ehl-i beyt, Allah sizden eksikliği gidermek ve sizi tertemiz kılmak ister... ' Sonra devamla, 'Allah'ım, bunlar benim ehl-i beytimdir. Benim ev halkımın temizlenmeye en fazla hakları vardır' diye dua etti." Bu hadis, çeşitli muhaddisler (Ahmed b. Hanbel, İbn Cerû et-Taberî, Müslim...) tarafından birçok râvîden rivâyet edilen sahih bir hadistir. Hâdislerde, Rasûlullah (s.a.s.)'in eşleri Ümmü Seleme veya Hz. Âişe'nin, Hz. Peygâmber'e kendilerinin de ehl-i beyt'ten olup olmadıklarını sorduğu, bunun üzerine Rasûlullah'ın ona: ''Sen benim için seçilmişsin" buyurduğu nakledilmiştir. Zeyd ibn Erkam, "Rasûlullah (s.a.s.)'in hanımları da ev halkındandır. Ancak onun ehli beyti kendisinden sonra onlara zekât verilmesi haram kılınmış olan Ali, Akîl, Ca'fer ve Abbâs aileleridir" demiştir. Mevdûdî, Rasûlullah'ın bir örtü altına alarak ehl-i beyt'ine dua ettiğine dâir hadisler Müslim, Tirmizî, İbn Hanbel, İbn Cerir, Hâkim, Beyhâki gibi muhaddislerin ve Ebû Said el-Hudrî, Hz. Âişe, Hz. Enes, Hz. Ümmü Seleme ve başka birçok râviden bu hadisin nakledildiğine değinerek; Kur'ân'ın Hz. Peygamber'in hanımlarının ev halkından olduğunu açıklıkla beyân ettiğini, Hz. Peygamber'in buna ilâveten Hz. Ali, Hz. Fâtıma, Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin'i de dahil ettiğini vurgulamaktadır (Mevdûdi, a.g.e. aynı yer).

Ehl-i beyt, kavram olarak ortaya çıkışından beri birtakım ihtilâflı konulara yol açmıştır. Hatta siâ'nın doğuşuna ilişkin önemli bir yol ayrımıdır. Hem Sünnî hem Şii kaynakları, Gâdir-i Hum hadisi ile Sekâleyn hadisi diye bilinen iki hadis kaydetmektedirler. Sekâleyn hadisi Şiî literatüründe önemli bir yer tutmaktadır (Cemal Sofuoğlu, Gâdir-i Hum Meselesi, AÜİFD, XXVI, Ankara 1983, 468). Gâdir-i Hum'da Hz. Peygâmber'in ''Size iki ağır emanet bırakıyorum; onlara sımsıkı sarıldıkça hiçbir zaman sapıtmazsınız..." buyurduğu rivâyet edilmiştir. Nesaî, Gâdir-i Hum hadisi ile Sekaleyn hadisini bir arada vererek ikisinin de Gâdir-i Hûm'da söylendiğini yazmaktadır (Ayr. bk. Müslim, Fadâilü's-Sahâbe, 36; Ebd Dâvûd, Menâsik, 56; Tirmizî, Menâkıb, 32; Nesaî, Hasâis, 15; İbn Mâce, Mukaddime, 11; Menâsik, 84; Hâkim, Müstedrek, III, 109; Ahmed b. Hanbel, II, 114, IV, 367; İbn Kesir, el-Bidâye, IV, 414).

Hadîsin Müslim'deki Zeyd b. Erkam (ö.68/687) rivâyeti şöyledir. "Mekke ile Medine arasında Hûm denilen bir su başında bulunurken Rasûlullah hutbe irâd etmek üzere ayağa kalktı; Allah'a hamd ve sena etti, vaaz ve hatırlatmalarda bulundu; sonra, 'Haberiniz olsun ki ey insanlar, ben ancak bir insanım; Rabbimin elçisinin gelmesi ve benim ona icâbet etmem yaklaşıyor. Ben size iki ağır emanet bırakıyorum: Bunların birincisi, Allah'ın kitâbidir; onda mutlak hidâyet ve nur vardır. Bundan dolayı sizler Allah'ın kitâbına tutununuz ve ona sımsıkı sarılınız' buyurdu. Böylece Allah'ın kitâbına teşvik edip gönülleri ona rağbet ettirdi; sonra da şöyle dedi: 'Diğeri de ehl-i beyt'imdir. Ben, ehl-i beyt'im hakkında sizlere Allah'ı hatırlatıyorum' (Râsûlullah bu son cümleyi üç kere tekrarlâmıştır). (Müslim, Fedâilü's-Sâhâbe, 36; Ayrıca bk. Sahîh-i Müslim ve Tercemesi, Terc. M. Sofuoğlu İstanbul 1970, VII, 311-314). Zeyd b. Erkâm, ayrıca Hz. Peygamber'in eşlerinin de ehl-i beyt'ten olduğunu, asıl ehl-i beyt'ten kasdın Peygamber'den sonra sadaka almaları haram olanlar yani Ali, Akîl, Ca'fer ve Abbâs aileleri olduğunu belirtmektedir. Hz. Peygamber (s.a.s.)'in bir başka hadisi şöyle nâkledilmiştir: "Zekât, Muhammed 'e de Muhammed 'in akrabalarına da gerekmez; o insanların kiridir'' (Müslim, Zekât, 167; Ahmed b. Hanbel, V, 166). "Biz ehl-i beyt 'iz bize zekât helâl değildir" (Ebû Dâvûd, Zekât, 29; Müslim, Zekât, 161). Ebû Hureyre'nin Buhârî'deki rivâyetinde de, "Hasan b. Ali-çocukken- zekât hurmalarından bir hurma aldı. Hz. Peygamber (s.a.s.) atması için 'kaka kaka' dedi. Sonra 'Sen bilmiyor musun ki biz zekât yemeyiz ' buyurdu" ifadesi vardır (Buhâri, Zekât, 57, 60; Cihad, 188; Müslim, Zekât, 161; Ahmed b. Hanbel, I, 200).

Müctehidlerin Hz. Peygamber'in yakınları ile onlara haram olan zekât konusunda farklı görüşleri vardır. Ebû Hanife ile İmam Mâlik onların Hâşimîler olduğunu söylerken, İmam Şafii, Hâşimîler ve Muttaliboğulları'dır demektedir. Ebû Yûsuf ile İbn Teymiyye, Hz. Peygamber (s.a.s.)'in yakınlarının yabancılardan zekât almalarının haram, birbirleri arasında ise câiz olduğunu savunmuşlardır. Yûsuf el-Kardâvî günümüzde yaşayan ve Hz. Peygamber soyundan gelenlerin zekât alabileceklerini belirtmektedir. İbn Teymiyye ganimetlerden beşte birinden pay alamayan ehl-i beyt'in darda kalmamaları için zekât almalarının câiz olduğunu söylemiştir. Yûsuf el-Kardâvî buna işaret ederek Âlu Muhammed'in, Hz. Peygamber'in yaşadığı dönemdeki yakınları olduğunu vurgularken; Ebu Hanife, İmam Muhammed ve bir görüşe göre İmam Mâlik'in de böyle anladıklarını belirtmektedir. Yine o, Alu Muhammed'in zekât alamazken nâfile sadaka alabileceklerinin câiz kabul edilmesinin, minneti daha fazla olan nâfile sadakayı alırken farz olan zekâtı almamanın tutarlı olmadığını söylemektedir. Hz. Peygamber'in yakınlarına zekât yasağı koyarken, yakınlarını zekât almaktan menetmek, afif yaşamanın örneğini göstermek, kendisini ve ailesini töhmetten kurtarmak istemiştir. Bu yasağın kıyâmete kadar devam etmesinde bir hikmet bulunmamaktadır. Üstelik ganimet ve fey gelirlerinden de bugün yaşayan yakınlarını mahrum etmenin onları yoksulluğa ve fakirliğe mahkum etmek demek olduğunu savunmaktadır (Kardâvî, Fıkhü's-Zekât, Beyrut 1969, II, 732-733).

Gâdir hadîsinin Şiî kaynaklardaki anlatımında Hz. Peygamber'in Vedâ Haccı dönüşünde Gâdir-i Hûm'da önemli bir hususu tebliğ etmek için konaklayarak ashâbına, "Allah bana; 'Ey Peygamber, Sana indirileni tebliğ et; eğer bunu yapmazsan O 'nun elçiliğini yerine getirmemiş olursun. Allah seni insanlardan korur. Doğrusu Allah kâfirlere yol göstermez' (el-Maide, 5/67) âyetini indirdi" buyurarak, Cebrâil'in şu emri getirdiğini söylemiştir: "Ali b. Ebû Tâlib benim kardeşim, vâsim, halifem ve benden sonra imamdır. Ey insanlar Allah onu size velî ve İmam olarak tâyin etti; ona itâat etmeyi herkese farz kıldı. Ona muhâlefet eden mel'un, saygı gösteren ise merhamete erecektir. Dinleyiniz ve itâat ediniz. Allah mevlâmız Ali ise imamınızdır. İmâmet ondan sonra onun soyundan kıyâmete kadar devam edecektir." Ayrıca Ebû Sâd el-Hudrî şöyle demiştir: "Mâide sûresinin 67. âyeti Hz,. Ali hakkında nâzil olmuştur'' (Mecmau'l-Beyân, III, 223; Dairetü'l-Maarifü'l-İslâmiyye eş-Şiâ, 37; Vahidi, Esbâbu'n-Nüzûl, 115). Bu ibareler, Şiî kaynaklarda bu şekliyle kaydedilmektedir.

Şiâ tefsirinde, sözkonusu âyette Rasûlullah'ın tebliğ etmesi istenen şey Hz. Ali'nin hilâfetidir. Hasan el-Basrî'nin (ö.110/728) rivâyetine göre; Cebrâil Hz. Ali'nin velâyeti konusunda Hz. Peygamber'e delil olmasını istemiş, o da 'amcasının oğlunu korudu' diye düşünmesinler niyetiyle bunu tebliğ etmemiş, âyet bunun üzerine inmiştir... Hz. Peygamber daha sonra "Ben kimin mevlâsı isem, Ali de onun mevlâsıdır" buyurmuştur. İbn Teymiyye bu hadisin mevzû olduğunu yahut bu rivayetin Şiîler tarafından arzuları ve görüşleri doğrultusunda değiştirildiğini kaydetmektedir (bk. İbn Teymiyye, Minhacü's-Sünne, Gâdir-i Hum). Sekaleyn hadisi Ehl-i Sünnet'ten otuz dokuz, Şiâ'dan sekseniki rivâyet yoluyla gelmiştir. Bu kadar çok rivâyet yoluyla gelmesinin sebebi, Hz. Peygamber (s.a.s.)'in bunu birçok yer ve zamanda tekrar tekrar söylemiş olmasıdır. Şiâ, bu hadisten ehl-i beyt'in mâsum olduğunu ve Kur'ân'dan ayrılmazlığı anlamını çıkarmış; bunların yalnız birine değil her ikisine de tutunmak gerektiğini, çünkü Hz. Peygamber'in "iki emanet"ten kasdının bu olduğunu söylemişlerdir. Ehl-i beyt, kıyâmete kadar Kur'ân'ın yanındadır (Muhammed Takiy el-Hakim, Usûlü'l-Fıkhi'l-Mukârin, 167). Sünni alimler ise hadisin lâfzını, "Allah'ın Kitabı ve Râsûlullâh'ın sünneti" şeklinde açıklamaktadırlar (Bk. İbn Hişâm, es-Sıre, IV, 251; Ebû Dâvud, Menâsik, 56; İbn Mace, Menasik, 84; Ahmed b. Hanbel, IV, 267; İmâm Mâlik, Kader, 3; Buhâri Târih, 375; Askalânî, Tehzib, VII, 327; İbn Abdilberr, el-İstiâb, II, 473; İbn Kesir, el-Bidâye ve'n-Nihâye, V, 214, İbnü'l-Esir, Üsdü'l-dâbe, 111, 307).

Ehl-i beyt'in Kerbelâ* katliamından sonra siyasetle ilgisini kesip kendisini tamamen ilme vermesine rağmen Emevi ve Abbâsilerin onlar üzerindeki baskısı her zaman varolmuştur. Ali Zeynelabidin, oğulları İmam Zeyd ve Muhammed Bâkır (ö.114) Hz. Peygamber'den tevârüs ettikleri ilmi sürdürmüşlerdir, Muhammed Bâkır'ın oğlu İmam Câfer-i Sâdık (ö.148) ehl-i beyt'in fikri, fıkhı ve ilmî mirasını sistemleştirmiş, o, İmam Zeyd'in, Hz. Ali'nin torunlarından en-Nefs-üz-Zekiye'nin, İbrahim'in, Abdullah b. el-Hasem'in şahâdetlerini görmüştür. Onun zamanında başta Irak olmak üzere İslâm ülkelerinde Ehl-i Beyt olduklarını öne süren "Dâî" * ler ortaya çıkmış; bunlar helâli haram kılarak, hattâ İmam Câfer'i tanrılaştırarak İslâm'dan sapmışlardır.

İslâm tarihinde ehl-i beyt'in Hz. Ali'den sonra tarihte çeşitli aşamalar geçirdiği ve her bir dönemde ayrı ayrı şekil ve kalıplar alarak bugünkü hale ulaştığı bilinen bir husustur. İlmin kapısı olan Hz. Ali'ye ashâb arasında sevgi ve hürmet besleyenler, hattâ onun halife olacağını savunanlar vardı; ancak onlar mezhep oluşturmamışlardı. Ebû Zerr, Mikdât b. el-Esved, Câbir b. Abdullah, Ubey b. Kâb, Ebû'l-Tufeyl, Abbas ve çocukları, Ammâr b. Yasir, Ebû Eyyub el-Ensârı bunlar arasındadır. Daha sonrâları Hz. Osman zamanında fitneler başlamış, aşın tarafçılık eğilimleri belirmiş, Emeviler zamanında ehl-i beyt'e büyük bir zulüm gösterilmesi bütün ümmetin Emevilere karşı nefretini doğurmuştur. Irak'ta gelişen Şiîlik, aşırılarıyla ve mûtedilleriyle tarihte önemli bir hareket olmuştur.

Hz. Ali yoluyla gelen ehl-i beyt; Hasan, Hüseyin, Muhammed İbn el-Hanefiyye, Abbâs ve Ömer'den yayılmıştır. Hz. Ali şehid edildikten sonra (661) yerine Hz. Hasan halife seçilmiş ve halifeliğinde suikasta uğramış, iyileştikten sonra hutbesinde şöyle demiştir: "Ey Irak halkı bizim için Allah'tan korkun. Biz sizin emirleriniz ve misafirleriniziz. Biz ev halkıyız. Çünkü Allahu Teâlâ bizim hakkımızda, "Ey ehlü'l-beyt, Allah sizden eksikliği gidermek ve sizi tertemiz kılmak ister" diye bahsetmiştir."

Şiâ'ya göre mâsum olan ve ehl-i beyt'den gelen on iki İmam şunlardır: Hz. Ali, Hz. Hasan Hz. Hüseyin, Ali Zeyne'l-Abidin, Muhammed el-Bâkır, Câfer-i Sâdık, Musa el-Kâzım, Ali er-Rıza, Muhammed el-Cevad, Ali el-Hâdî, Hasan el-Askerî, Muhammed el-Mehdi. Ehl-i beyt'in Hz. Ali'den gelen imamlarına tarih boyunca zulmedilmiş, bunların birçoğu şehid edilmiştir.

Hz. Hasan'ın soyundan: Muhammed en-Nefsü'z-Zekiye (145/763), İbrahim, Hüseyin b. Ali (169/785), Muhammed b. Tabat (199/814), Muhammed b. Süleyman (814), Zeyd b. Musa el-Kâzım ve Ali b. Muhammed, İbrahim b. Musa, el-Hasan b. Zeyd (250/864), el-Hüseyin, İsmail b. Yûsuf, Muhammed b. Zeyd, Ahmed b. Muhammed, Hasan b. Ali gibi kimseler gelip ehl-i beyt'in liderliğini yapmış Emevi ve Abbâsilere karşı kıyam etmişlerdir.

Hz. Hüseyin'in soyundan gelip de ehl-i beyt davası uğruna şehid olanlar ise şunlardır: Zeyd b. Musa el-Kazım, Muhammed b. Câfer es-Sâdık, el-Hüseyin el-Aftas, Muhammed b. Kasım, el-Hasan el-Karkî, Muhsin b. Câfer (404) (Mes'ûdî, Murûcü'z-Zeheb) Hz. Peygamberin ehl-i beytinden gelenler günümüzde İslâm âleminin değişik yerlerinde yaşamaktadırlar. Hz. Hüseyin soyundan gelenlere Seyyid, Hz. Hasan soyundan gelenlere Şerif denilmektedir .

Hz. Peygamber'in ehl-i beyt'inin işleriyle meşgul olan görevlilere tarihte Nakîbü'l-Eşrâf denilmiştir. Nakîbü'l-Eşrâf, Peygamber hânedânı efrâdının umûmî bir vâsisi hükmünde olup, gördüğü vazifenin şerefinden ötürü en yüksek mansıblardan sayılmış, İslâm devletlerinde her zaman bunlara hürmet ve ta'zimde bulunulmuştur (Ayrıca bk: Ehl-i Sünnet).

Mut`a konusunda sahabe uygulaması:
Hz. Ömer`in halifeliği sırasında, mut`anın hükmü üzerinde bazı tereddütler olunca, Hz. Ömer, mut`anın haram olduğunu ilân etmiş ve hiç bir sahabî O`na karşı çıkmamıştır. O, halife seçildiği gün yaptığı konuşmada şöyle demiştir: "Rasûlullah
(s.a.s) bize üç defa mut`a yapmaya izin verdi, sonra bunu haram kıldı. Allah`a yemin olsun ki, evli bir kimsenin mut`a yaptığını bilsem, Rasûlullah`ın, mut`ayı, haram kıldıktan sonra, yeniden helâl kıldığına dair bana dört şahit getirmezse onu taşla recmederim" (İbn Mâce, Nikâh, 44, H.No: 1963).

Hz. Ali`ye göre Mut`a Hz. Peygamber tarafından Hayber günü yasaklanmıştır (bk. Buhârî, Nikâh, 29-32).

İbn Abbas`ın mut`a ya ilişkin görüşü:

Mut`anın neshedilmediğini öne sürenler bu görüşlerini İbn Abbas`a dayandırmak istedikleri görülür. Şîa mut`a ile ilgisi kurulan en-Nisa sûresi 24. ayette İbn Mes`ud ve Ubey b. Ka`b`ın okuyuşlarında "ilâ ecelim müsemmâ (belli bir süreye kadar evlenme)" ilâvesi şâz bir kıraattır. İbn Abbas`ın da bu kıraatı benimsediği nakledilir. Bu yüzden İbn Abbas`ın; "Onlarla belli bir süreye evlendiğinizde, süre dolunca mehirlerini verin" (en-Nisa, 4/24) âyetini "belli bir süreye kadar" ilâvesiyle birlikte te`vil ederek, mut`ayı helal gördüğü ileri sürülür. Kimileri de ibn Abbas`ın, mut`ayı yalnız seferde zarûret halinde mübah gördüğünü söylerler (el-Cassâs, a.g.e., III, 95; Alûsî, a.g.e., V, 5, 6).

Saîd b. Cübeyr İbn Abbas`a; "Senin fetvan aldı yürüdü ve onun hakkında şairler şiir söyledi" diyerek bir beyit okuduğu zaman o buna hayret ederek şöyle demiştir: Sübhânellah, ben böyle bir fetvâ vermedim. Mut`a; "murdar ölmüş hayvan eti, kan ve domuz eti gibi bir şeydir. Bu yüzden ancak zarûret hâlinde helâl olur" (Alûsî, a.g.e., V, 6; el-Cassâs, a.g.e., III, 95).

Atâ`, İbn Abbas (r.a)`ın şöyle dediğini nakletmiştir: "Allah, Hz. Ömer`e rahmet etsin. Mut`a, Allah`ın Muhammed Ümmetine bir rahmetinden başka bir şey değildir. Hz. Ömer bunu yasaklamasaydı, çok az kimse dışında zinaya düşen olmazdı" (el-Cassâs, a.g.e., III, 96). Abdullah b. Vehb`in naklettiği bir haberde de, bir adam İbn Abbas`a gelerek şöyle der: "Câriyemle ve arkadaşlarımla bir seferde iken cariyemi arkadaşlarıma helal kıldım ve ondan faydalandılar (yestemtiûne)" der. İbn Abbas bunun üzerine; "Bu apaçık bir zinadır (sifâh)" diye cevap verir" (el-Cassâs, a.g.e., III, 96, 97).

İbn Abbas`tan nakledilen bu görüşlerin sonucunu şu şekilde değerlendirmek mümkündür.

1) İbn Abbas, bazı rivayetlerde yolculuk ve zaruret kaydını koymaksızın mut`ayı helâl göstermektedir.

2) Ölü eti ve domuz etini zarûretten dolayı yemede olduğu gibi, mut`ayı da zarûret hâlinde olduğunu söylemektedir.

3) Mut`a nikâhının neshedildiği kanaatindedir. Bunları şu şekilde cevaplayabiliriz:

İbn Abbas`ın, en-Nisa Sûresi 24 ncü âyeti te`vil ederek mut`a nikâhını helal kabul etmesi kendisi için delil olamaz. Çünkü âyette, yukarıda da açıklandığı gibi mut`anın mübahlığına dair bir delalet yoktur. Aksine ayet mut`anın haramlığını kapsamaktadır.

Onun mut`ayı ölü ve domuz etine benzetmesi ve zaruret hâlinde onlar gibi meşrû sayması isabetli bir kıyas değildir. Çünkü haramları helâl kılan zarûret mut`ada söz konusu olmaz. Zarûretten dolayı ölü veya domuz etinin helal olması nefsin telef olmasından korkulduğu içindir. Halbuki cinsel temastan uzak kalmakla, nefsin veya bir uzvun telef olmasından korkulmaz. Diğer yandan, Allah elçisi evlenme imkânı bulamayan bekârlara oruç tutmalarını tavsiye buyurmuştur. Yukarıdaki zarûret halinde mut`ayı mubah gören rivayette bir vehim olabilir. Çünkü İbn Abbas gibi bir zatın meseleyi kavramamış olması düşünülemez.

Sonuç olarak bu konuda İbn Abbas`tan nakledilen en sağlam rivayet, Tirmizî`nin de rivayet ettiği gibi, O`nun mut`a nikâhını, haram kabul ettiği ve önceki kanaatinden döndüğü görüşüdür. Tercihe şayan görüşte budur (Ayrıntı için bk. el-Cassâs, a.g.e., III, 99, 97 vd.; Alûsî, a.g.e., V, 5 vd.; İbn Kesîr, a.g.e., III, 226; Fahruddin er-Râzî, et-Tefsiru`l-Kebîr, X, 48 vd.; İbn Âbidîn, Reddü`l-Muhtâr, İstanbul 1984, III, 51 vd.; Elmalılı, Hak Dini Kur`an Dili, İstanbul 1936, II, 1327-1329, IV, 3429, 3430).

Detaylı bilgi için tıklayınız...

 isa Suresi, ayet 24- Bir de harb esiri olarak sahibi bulunduğunuz cariyeler müstesna, evli kadınlarla evlenmeniz de size haram kılındı. Bütün bunlar Allah'ın üzerinize farz kıldığı hükümlerdir. Bunların dışında kalanlar ise iffetli olarak zina etmeksizin mallarınızla mehir vermek suretiyle evlenmek istemeniz size helal kılındı. O halde onlardan nikah ile faydalanmanıza karşılık mehirlerini kendilerine verin ki, bu farzdır. O mehri takdir edip kesinleştirdikten sonra birbirinizi razı etmenizde bir mahzur yoktur. Şüphesiz ki Allah her şeyi çok iyi bilendir, hüküm ve hikmet sahibidir.

 arp esiri olarak sahip olduğunuz cariyeler müstesna olmak üzere bütün evli hür kadınların hepsi de size haram kılındı. Bununla dan buraya kadar özet olarak on beş, uzun uzadıya açıklandığında, yirmi, yirmi bir çeşit kadınla evlenmek haram edilmiş oldu. Demek ki gerek müslümanların, gerek zımmilerin ve gerek kendileri ile savaş halinde bulunulan kimselerin nikahı altında bulunan ve hür olan bütün kadınların da genel olarak nikahları haramdır. Ancak savaşta esir olup hürriyetlerini kaybetmiş bulunan cariyelerin nikahı genel olarak haram değildir.

 uradaki on kırâetin hepsinde dın fethasiyle, bundan başka yerlerde ise gerek ve gerek Kisâî kırâetinde ın esresi ile, diğer kırâetlerde yine fetha ile okunur. Biri dan ism-i meful (edilgen ortaç), biri de ism-i fail (etken ortaç) kipidir. İhsan, lugatte sarplık ve sağlamlık demek olan "hasenet"ten türemiş olup bir yeri kale gibi sağlam yapmak ve kocanın karısını, nikahı düşen kimselerden korumak mânâlarına müteaddi (geçişli), ırzını koruyup iffetli olmak veya evlenmek mânâlarına lazım (geçişsiz) olur.

 ur'ânda da evlenme, veya hürriyet veya İslâm veya iffet olmak üzere dört mânâ ile ilgili olup yerine göre kendisine uygun düşen mânâya yorumlanır. Bundan dolayı burada muhsanât evli yani kocası olan ve istisnası ipucu ile de hür olan kadınlar demek olduğu apaçıktır. Yemin, aslında sağ el mânâsına olduğundan milk-i yemininiz demek ellerinizle meşru bir şekilde hakkıyla kazandığınız mülkleriniz demektir ki, en fazla köle ve cariyelerde kullanılır.

 urada söz konusu, kadınlar olduğu için bundan maksat hakkıyla sahip olduğunuz köle kadınlar demek olduğu da apaçık bellidir. Bunlar, kadınlardan istisna edilince geride yalnız hür olanlar kalır. Ve genel şekilde nikahları haram kılınan muhsanatın da hür olan kocalı kadınlar, demek olduğu anlaşılır.

 emek olur ki, hür olmayan kadınlar evlenmiş olsalar da hür kadınlar gibi genel şekilde haram değildirler. Bunlar, özel hükümlere tabidirler. Bunların haram olanları bulunabileceği gibi helal olanları da bulunabilecektir. Çünkü dârü'l-harbdeki (İslâmın elinde olmayan, her zaman savaş yeri olabilecek yer) karılığın ilk tutsaklık sırasında hükmü kalkabilir de sahiplerine helal olurlar. Yoksa bundan, evlendirilmiş köle kadınlarla, nikah altında iken kayıtsız şartsız sahiplerine helal olacağı gibi bir mânâ anlaşılmamalıdır. Yani istisna, kayıtsız şartsız haram olmaktan değil, genel olarak haram olmaktan çıkarmaktır.

 lumsuzluğun kapsamı yolu ile köle kadınların helal olduklarını genelleştirmek için değil, kapsamı olumsuz kılmak yolu ile haramlığın, hepsini içine almasını önlemek içindir. Diğer taraftan bu istisna bundan sonraki ikinci âyette açıklanacak mânâya bir çeşit işareti de içerir.

 u ibare yukarıda ki "size haram kılındı..." hükmüne bağlıdır. Yani yukarıda olduğu gibi anlatılan kadınların haram kılınması üzerinize kesin şekilde yazılmış bir Allah yazısıdır. Bunların nikahının haram kılınması insana ait bir padişah buyruğu değil, bir Allah buyruğu gereğidir. Nikah bağı ve muamelesinin şahsa ait olan bir takım sosyal, hukuki ve ahlâki gerekleri vardır. Bu şekli ile soydan ileri gelen evlenme yasağı, yakın akrabalıktan ileri gelen evlenme yasağı, sütten ileri gelen evlenme yasağı ve nikahla meydana gelen akrabalıktan ileri gelen evlenme yasağı ve evli olmaktan ileri gelen evlenme yasağı, evlenmenin ve aile meydana getirmenin mahiyetinin gereği ve ilâhî kanun ile çizilmiş sınırlar ve temel haklardır.

 unlarla evlenmek haram kılındı ve bunların dışında kalan kadınlar size helal kılındı ki siz erkekler muhsin kendisini haramdan saklayıp zina yapmadan, yani iffetinizi koruyarak ve zinadan sakınarak mehir veya para olacak mallarınızla nikahlarını veya mülkiyyetlerini isteyesiniz. Muhsin olmak, iffetini korumaktır ki buna ihsan veya nefsi tahsin etmek (kale gibi sağlamlaştırmak) da denilir.

 üsafaha, "sefh" kökünden türetilmiş müfaale babıdır. Sefh, aslında kan ve su kategorisi sıvıları döküp akıtmak demek olduğundan müsafeha veya sifah, sırf suyunu boşaltmak, yani her iki tarafın (kadın ve erkeğin) üreme ve türeme maksadında bulunmayıp yalnız su akıtarak cinsel arzularını gidermek mânâsını ifade eder. Ve bunun için zinaya sifah denilir.

 emek olur ki, yukarıda olduğu gibi kadınların helal kılınmasından esas maksat, yani nikahın ve odalık almanın meşru olmasının hikmeti, nefsi tahsin (kale gibi sağlamlaştırmak) ve üremedir. Nefsani arzuları gidermek de buna bağlıdır. Yoksa yalnız şehveti gidermek maksadı ile nikah veya cariye edinmek caiz değildir. Bu maksat da ya gizli veya açıkça olur. Gizli olur, yani yalnız kalbde kalırsa nikah akdi görünürde sahih olsa da dini yönden helal olmaz. Fakat görünürde kapalı ve belirsiz olursa, mesela evlenme akdinin yalnız faydalanma maksadı ile olduğu açıkça söylenir veya geçici bir müddet ile sınırlandırılırsa, bu şekilde nikah hem dini açıdan, hem de hukuki açıdan geçersiz olur.

 undan dolayı kaydından tamamen anlarız ki, müt'a nikahı, başka bir ifade ile metres tutmak helal değildir, bir zinadır. Erkekle kadın arasındaki doğuştan var olan ilişkinin yaratılış hikmeti, hayatın akıcı suyunun, yalnız kısır bir zevk için yok edilmesi değil,

 Ondan eşini yaratan ve her ikisinden de birçok erkek ve kadın türetip yeryüzüne yayan." (Nisâ, 4/1) hükmünün tecellisidir.

 akara sûresinde "Kadınlarınız sizin tarlanızdır." (Bakara, 2/223) buyurulmuştur. Burada, "Kadınlarınız sizin eğlenceniz." denilmemiştir.

 Rabbimiz! Sen bunu boş yere yaratmadın." (Âli İmran 3/191), daha esasında "Yeryüzünde ne varsa hepsini sizin için yaratan O'dur" (Bakara, 2/29) âyetinden anlaşıldığı üzere insanların nefislerinde ve ırzlarında aslolan mübah olmak değil, haram olmaktır.

 e bunun için burada da önce haram kılınmış kadınlar sayılmış, daha sonra zina yapmaktan sakınmak ve evlenme gayesi üzerine ve mallar karşılığında evlenmek istemeye müsaade olunarak evlenmenin helal olduğu açıklanmıştır.

 ısaca nikah, zinanın zıddıdır. Zina batıl olup meşru değildir. Yaratılış gayesini değiştirmeye çalışmaktan başka bir şey değildir. Nikahın, iyi niyetle ve geçici olmamak üzere akdedilmesi lazımdır. Bir de kaydı şunu gösteriyor ki, mehir nikahın gereklerindendir. Nikah denildi mi karşılığında bir mal söylenmemiş olsa bile mutlaka bir mehirden uzak olmayacaktır.

 undan dolayı bu şartlar altında o helâl kadınlardan herhangi birisinden faydalanmak isterseniz onların ücretlerini, yani namuslarının karşılığı olan mehirlerini bir farz olarak veriniz. Zifaf ile mehrin tamamı kocanın boynunun borcu olur.

Bakara sûresinde zifaftan önce boşanma gerçekleşmiş ise "Belirlediğiniz mehrin yarısını kendilerine verin." (Bakara, 2/237) buyurulmuştu. Öyle olmakla beraber mehir farz edilip belirlenip, adlandırıldıktan sonra her ikinizin karşılıklı rızası ile yaptığınız indirim veya borçtan kurtulmada günah yoktur. Çünkü yukarda "Kadınların mehirlerini gönül hoşluğu ile verin. Eğer kendi istekleriyle mehrin bir kısmını size bağışlarlarsa onu afiyetle yeyin." (Nisâ, 4/4) buyurulmuştu. Şüphesiz ki, bunları böyle emreden Allah alîm (çok iyi bilen) hakîm (hüküm ve hikmet sahibi)dir.

 URAN'I KERİM TEFSİRİ
(ELMALILI MUHAMMED HAMDİ YAZIR)
Selam ve dua ile...

Yararlanılan şey; umre ile haccı birleştirme; boşanan kadına verilen elbise ve baş örtüsü gibi eşya; bir kadınla geçici olarak evlenme. Çoğulu "muteun" dur. Aynı kökten metâ`;
 yararlanma, yiyecek giyecek gibi yararlı olan her şey demektir. Çoğulu "emtia"dır. "Temettu" ve "istimtâ" ise; bir şeyden uzunca süre yararlanmak, onu lezzetli bulmak, zevk almak anlamlarına gelir. Yararlanılacak şey anlamında, metâ` ve mut`a eş anlamlı kelimelerdir.

Mut`anın bir fıkıh terimi olarak iki anlamı vardır. Boşanan kadına iddet süresince yararlanması için verilen şey ve geçici evlilik.

1. Mehir miktarı belirlenmeksizin yapılan nikâh akdinden sonra, henüz cinsel birleşme olmadan boşanma veya fesih yoluyla evlilik sona ererse kadına mut`a denilen elbise ve baş örtüsü gibi bazı şeyler verilir. Bunlar mehir yerine geçen bir çeşit "teselli hediyesi" dir.

Kur`ân-ı Kerim`de şöyle buyurulur: "Kadınlara yaklaşmadan ve onlara mehir takdir etmeden boşarsanız,"sizin için bir sorumluluk yoktur. Bu durumda zengin kendi imkânına göre, yoksul da kendi imkânına göre, usûlüne uygun bir Şekilde onlara, yararlanacakları bir şeyler verin. Bu, iyilikte bulunanların üzerine bir borç"tur" (el-Bakara, 2/236); "Boşanan kadınların örfe göre bir takım eşyalar alma hakkı vardır" (el-Bakara, 2/241); "Ey iman edenler! Mü`min kadınları nikâhlar, sonra da cinsel birleşmeden önce onları boşarsanız, artık sizin, onların üzerinde iddet sayma hakkınız yoktur. Onlara hemen mut`alarını (yararlanacakları bazı şeyleri) verin ve onları güzellikle serbest bırakın" (el-Ahzâb, 33/49).

Bu âyetlerde yer alan "metea" veya "emtea" fiilleri; birisini bir şeyden yararlandırmak, boşanan kadınlara mut`a vermek anlamlarına gelir (Rağıb el-Isfehânî, el-Müfredât, s. 461).

2. Mut`a evliliği anlamında kullanılır. Bu anlamda mut`a; evlenme engeli bulunmayan bir kadınla, belli bir süre içinde ve belli bir mal karşılığında, "senin cinsî yönlerinden şu kadar süre ve şu kadar bedel ile yararlanayım" diyerek icap ve kabulde bulunmaktır.

İslâm`ın ilk devirlerinde zaruret gereği izin verilmiş olan bu evlilik şekli, sonradan neshedilerek ebedî olarak yasaklanmış ve belli bir süreyi kapsayan nikâh akitleri batıl kılınmıştır. Çünkü bu çeşit bir nikâh akdiyle, evlilikten beklenen amaçlar elde edilemez (Muhammed Ali es-Sâbûnî, Tefsîru Âyâti`l-Ahkâm, I, 457).

Mut`a nikâhı anlamında bir de "geçici (muvakkat) nikâh vardır. Bu da bâtıl bir nikâhtır. Aralarındaki ayrılık hemen hemen lâfız farkından öteye gitmez. Meselâ; geçici nikâhta, süreyle birlikte, evlilik ifade eden nikâh ve tezvic sözleri; mut`ada ise; temettu, veya istimta`, yani "kadının cinsel yönlerinden yararlanma" anlamı ifade eden sözler kullanılır. Diğer yandan mut`a nikâhında, şahit ve süre sınırlaması şart değildir. Geçici nikâhta ise bunlar şarttır (İbn Âbidin, Reddü`l-Muhtâr, İstanbul 1984, III, 51, vd).

Kur`an-ı Kerim`de mut`a nikâhının esaslarını belirleyen açık bir âyet yoktur. Konu ile bağlantı kurulabilen şu âyettir: "Evli kadınlarla evlenmeniz de haram kılındı. Sahibi bulunduğunuz cariyeler müstesna. Bunlar Allah`ın üzerinize farz kıldığı hükümlerdir. Bunların dışında iffetli olarak zina etmeksizin mallarınızla evlenmek istemeniz size helâl kılındı. Onlarla cinsel temasta bulunduğunuzda, ücretlerini (mehir-mut`a) verin. Mehir takdir edildikten sonra birbirinizi razı etmenizde bir sakınca yoktur. Şüphesiz ki Allah, herşeyi çok iyi bilendir, hüküm ve hikmet sahibidir" (en-Nisâ, 4/24).

Ayetteki "ücret", mehir* olarak değerlendirilmiştir. Bununla, mehirden sözeden diğer âyetler arasında benzerlik vardır. "Birbirinizle kaynaşıp başbaşa kalmışken ve onlar (karınız) sizden kuvvetli bir ahid almışken, verdiğinizi (mehri) nasıl geri alabilirsiniz?" (en-Nisâ, 4/21), "Kadınların mehirlerini gönül hoşluğu ile verin. Eğer kendi istekleriyle mehrin bir bölümünü size bağışlarsa onu âfiyetle yeyin" (en-Nisâ, 4/4). "Kadınlara verdiklerinizden (mehir) herhangi bir şeyi geri almanız size helâl değildir" (el-Bakara, 2/229).

Yukarıdaki ilk âyetin genel anlamının mut`a nikâhını da kapsadığı öne sürülmüştür. Bu çeşit nikâhın İslâm`ın ilk yıllarında meşrû kılındığında şüphe yoktur. Ancak daha sonra neshedilmiştir. İmam Şâfiî ve âlimlerden bir grup, mut`anın önce mübah kılındığını, sonra neshedildiğini, sonra yine mübah kılınıp, neshedildiğini, yani bunun iki defa tekrar edildiğini söylemiştir. Diğer bazı bilginler, ikiden fazla, bazıları ise bir defa mübah kılınıp arkasından neshedildiğini ve bundan sonra da artık mübah kılınmadığını belirtmişlerdir (İbn Kesîr, Tefsîru`l-Kur`âni`l-Azîm, İstanbul 1985, II, 225).

Ayetteki "istemta`tüm (yararlandınız)" kelimesine, "dehaltüm (cinsel temasta bulundunuz)" anlamı verilmiştir. Şiîler ise bu kelimeye, mut`a nikâhı anlamı vermiştir.

İbn Abbas ve Sahabeden bir grup, mut`anın zarûret sebebiyle mübah kılındığını söylemiştir. Diğer yandan İbn Abbas, Übey b. Ka`b, Saîd b. Cübeyr ve es-Süddî mut`a âyetini, "Belli bir vakte kadar" ilâvesiyle şu şekilde okudukları nakledilir: "Onlarla belli bir vakte kadar, cinsel temasta bulunduğunuz da, süre dolunca mehirlerini verin" (en-Nisâ, 4/24).

İslâm hukukçuları mut`a evliliğinin haram olduğu konusunda görüş birliği içindedir. Şiîlerden başka, cumhurun görüşüne karşı çıkan olmamıştır. Şiîlerin bu konudaki sözleri Kitap, Sünnet ve icmâa ters düştüğü için reddedilmiştir. Şöyle ki,

1) Şîa; "Onlarla cinsel temasta bulunduğunuzda, mehirlerini bir hak olarak verin" âyetini mut`aya delil getirir. Halbuki bu âyet, meşru nikâhla evlenip, cinsel temastan sonra, kadının mehre hak kazandığından söz etmekte, bir önceki cümlede, "Bunların dışında iffetli olarak zina etmeksizin mallarınızla evlenmek istemeniz" ifadeleri yer alır. Burada zina, sifah ile ifade buyurulmuştur. Sifah veya müsâfeha; sırf suyunu boşaltmak; yani aile yuvası kurarak çocuk sahibi olmak amacı bulunmaksızın sırf cinsel temas ve şehveti gidermek için evlenmek anlamını içerir. Bu durum yasaklanınca, geçici veya mut`a nikâhı, başka bir deyimle "metres edinmek" de bu yasak kapsamına girer.

2) Şianın dayandığı başka bir âyet de şöyledir: "Mehrin belirlenmesinden sonra karşılıklı anlaşmak suretiyle birbirinizi razr etmenizde bir sakınca yoktur" (en-Nisâ, 4/24). Onlara göre, bu âyetten maksat, mut`a akdinde belirlenen süre bittikten sonra, erkeğin ücreti, kadının da süreyi arttırarak akdi uzatmalarıdır.

Halbuki, bu âyet, mehrin belirlenmesinden sonra, karşılıklı anlaşmak sûretiyle, belirlenenden az veya daha çok vermekte bir sakınca bulunmadığını bildirmektedir (el-Alûsî, Rûhu`l-Meânî, Kahire t.y., V, 5; Fahruddin er-Râzî, et-Tefsîru`l-Kebîr, y. ve t.y., X, 45, 46; Elmalılı, Hak Dini Kur`an Dili, İstanbul 1936, II, 1327-1329).

Daha önce de belirttiğimiz gibi İslâm`ın ilk dönemlerinde mut`a caizdi. Tirmizî`nin naklettiği şu hadis bunu açıkça ifade eder; ancak daha sonra bu cevaz hükmünün neshedildiğini de belirtir. İbn Abbas`tan (r.a) nakledildiğine göre şöyle demiştir: "Mut`a, İslâm`ın ilk döneminde vardı. Bir kimse tanımadığı bir beldeye geldiği zaman, orada kalacağı süre içinde, eşyasını koruyacak ve kendisine hizmet edecek bir kadınla evlenirdi. Bunun üzerine, şu âyet indi: "Ve onlar ırzlarını korurlar. Ancak eşleri ve sahip oldukları câriyeler bunun dışındadır. Bunlarla olan cinsel ilişkilerinden dolayı kınanmazlar" (el-Mü`minûn, 23/5, 6). İbn Abbas bu âyet inince şöyle demiştir: "Bu iki evlilik dışında bütün yollar haram kılınmıştır" (Tirmizî, Nikâh, 29. H. No: 1122, III, 430).

Bu âyetle, evliliğin meşrû yolu iki olarak belirlenmiş, bunun dışındaki yollar kapatılmıştır. Mut`a nikâhı bu iki şeklin dışında kalan bir yoldur (el-Cassâs, Ahkâmü`l-Kur`ân, Kahire, t.y., III, 99).

Mut`a bir nikâh olarak kabul edilemez. Dilde ve bir fıkıh terimi olarak nikâh ile mut`a birbirinin yerine kullanılamaz. Bu iki terim arasındaki farkları şu şekilde belirlemek mümkündür:

1) Nikâh akdinin bir takım özellikleri vardır ki, onlar olmayınca nikâh olmaz. Meselâ; sürenin geçmesi bu akdi etkilemez. Mut`a da ise, belirlenen süre sona erince, boşama tasarrufuna gerek olmaksızın mut`a kendiliğinden ortadan kalkar.

2) Nikâh akdinde, cinsel birleşme olduktan sonra eşler boşanırlarsa kadının iddet beklemesi gerekir. Kocanın ölümü hâlinde ise cinsel birleşme olsun veya olmasın iddet gerekli olur (bk. el-Bakara, 2/228, 234). Mut`a da ise, erkeğin ölümü iddeti gerektirmez. Belki kadının hamile olup olmadığını belirlemek için bir hayız süresince bekletilir (bk. İbn Kesîr, a.g.e., II, 226; "İstibrâ" madd).

3) Sahih nikâh akdi miras hakkı doğurur (bk. en-Nisâ, 4/12). Mut`ada ise miras cereyan etmez.

4) Nikâh akdi meydana geldikten sonra, ölüm, boşama veya dinden çıkma gibi bir sebep bulunmadıkça sona ermez. Mut`a nikâhı ise, sürenin dolmasıyla, kendiliğinden ortadan kalkar.

Nikâhla mut`a arasındaki bu farklar, mut`anın nikâh niteliğinde olmadığını gösterir. Mut`anın; nikâh veya câriye edinme (mülk-i yemin) özelliğinin bulunmadığı sabit olunca da hakkında şu âyetin uygulanması gerekir: "Kim nikâh eşi veya sahip olduğu câriyesinin ötesine geçmek isterse, işte onlar haddi aşan mütecavizlerdir" (el-Mü`minûn, 23/7; ayrıntı için bk. el-Cassâs, a.g.e., III, 98 vd).

Mut`anın yasaklandığını bildiren sünnet delili:

Mut`anın tam olarak hangi tarihte yasaklandığı belirli değildir. Buhari`deki rivayette onun Hayber günü yasaklandığı (Buharî, Nikâh, 7/16); Müslim`deki rivayette Mekke`nin fethinde nehyedildiği (Müslim, Nikâh, 22); Müslim`in başka bir rivâyetinde Huneyn savaşının bir kolu olan Evtas savaşı sırasında yasaklandığı (Müslim, Nikâh, 3, H.18); İbn Mâce ve Ebû Dâvud`un Sünenlerindeki hadislerde ise Vedâ haccı sırasında nehyedildiği (İbn Mâce, Nikâh, 44; Ebû Dâvud, Nikâh, 14, H.No: 2072) bildirilmektedir.

Hz. Ali`den (r.a). şöyle dediği rivayet edilmiştir: "Nebî (s.a.s), Hayber gününde mut`a nikâhını ve evcil eşeklerin etini yasaklamıştır" (Buhârî, Nikâh, 31; Müslim, Nikâh, 29-32; İbn Mâce, Nikâh, 44).

Semre b. Ma`bed el-Cühenî`den çeşitli yollarla nakledilen bir hadîs, mut`anın sonsuza kadar yasaklandığını belirtmektedir. Rasûlullah (s.a.s) ile birlikte Mekke fethine katılan Seleme, orada Allah elçisinin izin vermesi üzerine bir câriye ile mut`a yapmış, rivâyete göre bir veya üç gün câriye ile beraber olduktan sonra, sabahleyin Rasûlullah`ın (s.a.s) Hacer-i Esved ile Kâbe kapısı arasında durarak şöyle buyurduğunu nakletmiştir: "Ey insanlar, ben size kadınlarla mut`a yapmanız konusunda izin vermiştim. Şüphesiz Allah, onu kıyamet gününe kadar haram kılmıştır. Kimin yanında (mut`a nikahı ile tuttuğu) kadın varsa, onu serbest bıraksın. Onlara verdiklerinizden hiçbir şey geri almayınız" (Müslim, Nikâh, 19, 22, 24; İbn Mâce, Nikâh, 44; Dârimî, Nikâh, 16; Ahmed b. Hanbel, Müsned, III, 406). Bazı rivayetlerde bu yasaklamanın Vedâ haccı sırasında yapıldığı belirtilir (bk. İbn Mâce, Nikâh, 44, H. No: 1962).

Mut`anın ne zaman yasaklandığını bildiren hadisler arasındaki bu çelişkiler, hadisçiler tarafından giderilerek, mut`anın birkaç kez yasaklanıp serbest bırakıldığı belirlenmiştir. İmam Nevevî`ye göre, mut`a hakkındaki nehy ve serbest bırakma iki kez vuku bulmuştur. O şöyle der: "Hayber`den önce helaldi. Hayber`de yasaklandı. Mekke fethinde mübah kılındı. Evtas vak`ası da Mekke`nin fethini müteakip olmuştur. Bundan üç gün sonra da mut`a ebediyyen haram kılınmıştır" (en-Nevevî, Şerhu Sahihi`l-Müslim, IX, 193, Alûsî, a.g.e., V, 5, 6).

Mut`a konusunda sahabe uygulaması:

Hz. Ömer`in halifeliği sırasında, mut`anın hükmü üzerinde bazı tereddütler olunca, Hz. Ömer, mut`anın haram olduğunu ilân etmiş ve hiç bir sahabî O`na karşı çıkmamıştır. O, halife seçildiği gün yaptığı konuşmada şöyle demiştir: "Rasûlullah (s.a.s) bize üç defa mut`a yapmaya izin verdi, sonra bunu haram kıldı. Allah`a yemin olsun ki, evli bir kimsenin mut`a yaptığını bilsem, Rasûlullah`ın, mut`ayı, haram kıldıktan sonra, yeniden helâl kıldığına dair bana dört şahit getirmezse onu taşla recmederim" (İbn Mâce, Nikâh, 44, H.No: 1963).

Hz. Ali`ye göre Mut`a Hz. Peygamber tarafından Hayber günü yasaklanmıştır (bk. Buhârî, Nikâh, 29-32).

İbn Abbas`ın mut`a ya ilişkin görüşü:

Mut`anın neshedilmediğini öne sürenler bu görüşlerini İbn Abbas`a dayandırmak istedikleri görülür. Şîa mut`a ile ilgisi kurulan en-Nisa sûresi 24. ayette İbn Mes`ud ve Ubey b. Ka`b`ın okuyuşlarında "ilâ ecelim müsemmâ (belli bir süreye kadar evlenme)" ilâvesi şâz bir kıraattır. İbn Abbas`ın da bu kıraatı benimsediği nakledilir. Bu yüzden İbn Abbas`ın; "Onlarla belli bir süreye evlendiğinizde, süre dolunca mehirlerini verin" (en-Nisa, 4/24) âyetini "belli bir süreye kadar" ilâvesiyle birlikte te`vil ederek, mut`ayı helal gördüğü ileri sürülür. Kimileri de ibn Abbas`ın, mut`ayı yalnız seferde zarûret halinde mübah gördüğünü söylerler (el-Cassâs, a.g.e., III, 95; Alûsî, a.g.e., V, 5, 6).

Saîd b. Cübeyr İbn Abbas`a; "Senin fetvan aldı yürüdü ve onun hakkında şairler şiir söyledi" diyerek bir beyit okuduğu zaman o buna hayret ederek şöyle demiştir: Sübhânellah, ben böyle bir fetvâ vermedim. Mut`a; "murdar ölmüş hayvan eti, kan ve domuz eti gibi bir şeydir. Bu yüzden ancak zarûret hâlinde helâl olur" (Alûsî, a.g.e., V, 6; el-Cassâs, a.g.e., III, 95).

Atâ`, İbn Abbas (r.a)`ın şöyle dediğini nakletmiştir: "Allah, Hz. Ömer`e rahmet etsin. Mut`a, Allah`ın Muhammed Ümmetine bir rahmetinden başka bir şey değildir. Hz. Ömer bunu yasaklamasaydı, çok az kimse dışında zinaya düşen olmazdı" (el-Cassâs, a.g.e., III, 96). Abdullah b. Vehb`in naklettiği bir haberde de, bir adam İbn Abbas`a gelerek şöyle der: "Câriyemle ve arkadaşlarımla bir seferde iken cariyemi arkadaşlarıma helal kıldım ve ondan faydalandılar (yestemtiûne)" der. İbn Abbas bunun üzerine; "Bu apaçık bir zinadır (sifâh)" diye cevap verir" (el-Cassâs, a.g.e., III, 96, 97).

İbn Abbas`tan nakledilen bu görüşlerin sonucunu şu şekilde değerlendirmek mümkündür.

1) İbn Abbas, bazı rivayetlerde yolculuk ve zaruret kaydını koymaksızın mut`ayı helâl göstermektedir.

2) Ölü eti ve domuz etini zarûretten dolayı yemede olduğu gibi, mut`ayı da zarûret hâlinde olduğunu söylemektedir.

3) Mut`a nikâhının neshedildiği kanaatindedir. Bunları şu şekilde cevaplayabiliriz:

İbn Abbas`ın, en-Nisa Sûresi 24 ncü âyeti te`vil ederek mut`a nikâhını helal kabul etmesi kendisi için delil olamaz. Çünkü âyette, yukarıda da açıklandığı gibi mut`anın mübahlığına dair bir delalet yoktur. Aksine ayet mut`anın haramlığını kapsamaktadır.

Onun mut`ayı ölü ve domuz etine benzetmesi ve zaruret hâlinde onlar gibi meşrû sayması isabetli bir kıyas değildir. Çünkü haramları helâl kılan zarûret mut`ada söz konusu olmaz. Zarûretten dolayı ölü veya domuz etinin helal olması nefsin telef olmasından korkulduğu içindir. Halbuki cinsel temastan uzak kalmakla, nefsin veya bir uzvun telef olmasından korkulmaz. Diğer yandan, Allah elçisi evlenme imkânı bulamayan bekârlara oruç tutmalarını tavsiye buyurmuştur. Yukarıdaki zarûret halinde mut`ayı mubah gören rivayette bir vehim olabilir. Çünkü İbn Abbas gibi bir zatın meseleyi kavramamış olması düşünülemez.

Sonuç olarak bu konuda İbn Abbas`tan nakledilen en sağlam rivayet, Tirmizî`nin de rivayet ettiği gibi, O`nun mut`a nikâhını, haram kabul ettiği ve önceki kanaatinden döndüğü görüşüdür. Tercihe şayan görüşte budur (Ayrıntı için bk. el-Cassâs, a.g.e., III, 99, 97 vd.; Alûsî, a.g.e., V, 5 vd.; İbn Kesîr, a.g.e., III, 226; Fahruddin er-Râzî, et-Tefsiru`l-Kebîr, X, 48 vd.; İbn Âbidîn, Reddü`l-Muhtâr, İstanbul 1984, III, 51 vd.; Elmalılı, Hak Dini Kur`an Dili, İstanbul 1936, II, 1327-1329, IV, 3429, 3430).

Mut'a nikâhı, ücret mukabilinde belli bir süre için kadınla evlenmektir. Câhiliyette mubah olduğu gibi İslâm'ın ilk günlerinde de mubahtı. Sonra nesh edilip yürürlükten kaldırıldı.

Deyilənlərə görə, Allahı təsdiq edən külli dəlillərdən biri də Haqq dostlarıdır və onları diqqətə çatdırmaq, müntəsiblərin təvəccöhünü təmin etmək Cənabi-Haqla münasibəti artırır. Bu
mülahizəni göz önündə tutaraq, İbn Asakir kimi alimlər "Həzrəti Ömər və Həzrəti Əlidən bəhs etmək savabdır" demişlər. Bu baxımdan yeni nəslə dövrümüzün böyüklərindən bəhs etmənin əsasları nələrdir və bu barədə hansı yol izlənməlidir?
Bəzi Haqq dostlarının təmkinli, qərarlı halı və səmimi ibadəti çox təsirli bir dərsdir. Onların varlığı təmsil etdikləri məfkurənin haqq olduğuna dəlildir. (01.55)
İbn Asakirin Həzrəti Ömərlə Həzrəti Əli (r.a.) əfəndilərimizi bir yerdə zikr etməsi, onlardan birini sevən kimi görünüb, digərini təhqir edən iki ifrat zümrənin səhv düşüncələrinə qarşı bir təlifdir. (03.27)
Qurani-Kərim gəlib-getmiş əcdadımıza dua etməyimizi tövsiyə edərək, bizə onları xeyirlə yad etmə duyğusunu aşılayır: "Onlardan (mühacirlərdən və ənsarlardan) sonra gələnlər belə deyirlər: “Ey Rəbbimiz! Bizi və bizdən əvvəlki iman gətirmiş (din) qardaşlarımızı bağışla. Bizim qəlblərimizdə iman gətirənlərə qarşı kinə (həsədə) yer vermə. Ey Rəbbimiz! Sən, həqiqətən, şəfqətlisən, mərhəmətlisən!" (Həşr, 59/10) (06.25)
Həzrəti Mövlana, İmam Qazali və İmam Rəbbani kimi böyüklər öz dövrlərində çox ciddi etiraz və qısqanclıqla qarşılaşdıqları kimi, sonrakı dövrlərdə də müəyyən təbəqə tərəfindən şiddətlə tənqid edilmişdir. (08.00)
Həqiqi övliyanın təvəccöhü, ilahi feyzi almaq üçün nurani bir vasitədir. Bəzən bir haqq dostunun nəzərinə məzhər olmaq, onun əlini tutmaq, ya da sadəcə söhbətində olub o ab-havanı ciyərlərinə çəkmək belə xüsusi təvəccöhün sirayətinə qapı açar. İlahi feyz və bərəkət o aynalar sayəsində digər insanların ruhlarında əks etdirilir və onlar, onlara təvəccöh edənlərin inkişafına səbəb olurlar. (10.05)
Öz böyüklərinizdən bəhs etməyiniz və onların fəzilətlərini bir-bir saymağınız insanların rəqabət hisslərini təhrik edə bilər. Bu baxımdan, onlardan bəhs edərkən qısqanclığa səbəb olmamağa son dərəcədə diqqət etməlisiniz. (10.45)
Allah dostlarını qiymətləndirərkən onların elm naminə ortaya qoyduqlarına baxmaqla kifayətlənməməlisiniz, çünki elm, mərifət və Allahın bəxş etdiyi böyüklük fərqli məsələlərdir. Abdülqadir Geylani həzrətlərinin əsərlərinə baxanda açıq-aydın görünür ki, o, İmam Qazaliyə ancaq tələbə ola bilər, lakin Allahın bəxş etdiyi böyüklük çərçivəsindən baxanda, İmam Qazali Geylani Həzrətlərinin dizi dibinə oturub: "Həzrət, bir damla himmət lütf et!.." -deyəcək səviyyədədir. (14.20)
Qətiyyən başqalarının qısqanclıq hissini körükləməməli və həsəd duyğularını təhrik etməməliyik, yoxsa heç nədən özümüzə rəqib qazanarıq. Əlimizdən gəldiyi qədər başqa yol təqib edənlərin xeyirli fəaliyyətlərindən də bəhs etməli və hər fürsətdə onların fəzilətlərini dilə gətirməliyik. Bəli, öz dairəmizdə qabaqcıl, rəhbər sayılan insanları mütləq nəzərə çatdırmalıyıq, lakin bunun başqalarının həsədinə səbəb olmamasına da səy göstərməliyik. (15.00)
Cənabi-Haqqın nemət və inayəti hər an üzərimizə yağır, lakin Onun lütfü, səbəblər baxımından, Üluhiyyətinə təvəccöhü dərin olan insanlara çatır. (18.30)
Aidiyyət mülahizəsi (mənsub və əlaqədar olma düşüncəsi) insandakı eqoizmi bəsləyən və onu möhkəmləndirən bir amildir. (24.30)
İnsan, cəmiyyətdəki təmiz, böyük simaları tanıdıqca və xalis qulların übudiyətdəki dərinliklərini gördükcə ətrafına və digər müsəlmanlara daha fərqli baxır. Çox vaxt bir qardaşını, yoldaşını ya da böyüyünü düşünüb "Məfkürəmizin haqq olması üçün bu insanın bu dairədə olması kafi bir dəlildir" deyərək qəlbi tətmin olar. Hətta olduğu dairənin verdiyi ilhamla, namaz qıldığı məkandan Kəbəyə, oradan da bütün dünyaya uzanan səflərə baxıb: "Bu düşüncə, inanc və təvəccöhümdə tək deyiləm, bu qədər insan mənim kimi düşünür. Həmçinin bu dairədə elə insanlar var ki, onlarınn hər biri Dinin bir höccəti, dəlilidir. İslamın haqq olduğuna, yalan üstündə birləşməsi qeyri-mümkün olan bu insanların varlığı belə öz-özlüyündə dəlildir. Bu uca şəxsiyyətlər mənim üçün də istinaddır və onlarla eyni yolda olmağım xoşbəxtlikdir" deyib həmd-səna duyğuları ilə alışıb-yanar. (27.45)
Gördüyümüz mənzərələrdən istifadə etmənin ilk şərti nəzərdəki dərinlikdir. Bu cümlədən, Qurani-Kərimə axtardığınızı tapma ümid və inancı ilə baxsanız, filosof və mütəfəkkiranə nəzərlə baxanların görə bilmədiklərini müşahidə edə bilərsiniz. Siz Quranda axtardığınızı tapacağınıza inanıb, ayələrini xəzinəni göstərən işarələr kimi bir-bir izləsəniz, O da xəzinə qapısını açıq qoyaraq, sizi sirlərindən bir-bir agah edər. (30.03)

Bazı ehliyetsiz insanları görüyoruz ki, yalnız Kur`an-ı Kerim`in getirdiği İlâhî hükümleri kabul edip, dinin diğer temel kaynakları olan Sünnet, İcma
ve Kıyas`ı reddediyorlar. Maksatları ise, halkın itikadını bozmak ve saptırmaktan ibarettir. Bunlar, Kur`an`ı tek mezhep kabul edip, sünnet-i Peygamberiyeyi ve İslâm`ın diğer delillerini hafife alırken işlerine gelen hadisleri kabul edip, gelmeyenleri reddederler. Şuurlu müslümanları aldatamadıkları gibi takdir de göremezler, buna haklan da yoktur.

Malumdur ki, müslümanlar Kur`an-ı Kerim`de nazil olan İlâhî hükümlere inanıp onlara uymaya mecbur oldukları gibi, hadislerle buyrulan dinî hükümleri de kabul etmeye mecburdurlar.

Bunlar asırlardan beri tefsir, hadis, fıkıh ve diğer sahalarda yazılmış olan bütün ilim ve fikir ehlinin takdirini kazanan çok kıymetli eserleri hiç dikkate almazlar.

Evet, Kur`an-ı Azimüşşanın gölgesine sığınarak yanlış yönlendirmede bulunan bir kimse hiç olmazsa şunu bilmelidir ki, bir müslüman ne kadar bilgisiz de olsa Kur`an`ı Azimüşşanın Allah kelamı olduğununa katiyyen şüphe ve tereddütü olmadığı gibi sünnet-i seniyyenin de İslâm`ın ikinci bir delili ve dayanak noktası olduğunu kesin olarak bilir ve öyle de inanır.

Şu halde, "İslâm dininin esası yalnız Kur`an`dır, biz yalnız onda olan hükümler ile amel ederiz, onun haram dediğine haram, helal dediğine helal deriz" diyerek sünneti dikkate almamak ona kıymet vermemek Peygamberimizin değerini ve görevini idrak etmemektir. Kur`an`ı tebliğ eden ve en başta tefsir eden O`dur.

Peygamberimiz (a.s.m.) bir hadis-i şerifinde şöyle buyurmaktadır:

"Bana Kur`an-ı Kerim ve onunla birlikte, bir onun kadarı daha (yani sünnet) verildi."

Başka bir hadis-i şerifte de, "Bir kişiye, koltuğuna yaslanmışken hadisim ulaşır da, aramızda Allah`ın kitabı var, ondaki helali helal, haramı da haram sayarız, derse (bilsin ki) Resûllullah `ın haram kıldığı da Allah `ım haram kıldığı gibidir." buyurulmuştur.

Ulemanın bir kısmı şöyle der: Sünnetin getirdiği her hükmün, uzak veya yakın, Kur`anda aslı vardır. Sünnet, sonuçta Kur’ana’a ulaştırır. Onun öz halinde anlattığını açıklar, anlaşılmayan konuları ise açığa kavuşturur.

Şatıbî, Kur`an ile yetinme fikrine sahip olanların sünnetten ayrılan nasipsiz kişiler olduğunu söyledikten sonra, "Bid`at ehlinden bir çoğu hadisi terk edip Allah`ın kitabını yanlış yorumlayarak hem kendileri sapıttı, hem de başkalarını sapıttırdılar." der.

"Muhakkak ki, O zikri (Kur`an`ı) biz indirdik biz, şüphesiz O`nun hıfzedicisi de biziz." âyeti ile bu iki esastan Kur`an-ı Azimüşşan`ın lâfızları gibi manalarını da muhafaza etmeyi garanti altına almıştır. İslâm alimleri buradaki korumanın Kur`an`ı olduğu gibi sünneti de kapsadığını beyan etmişlerdir. Bu âyet-i kerime Kur`an`ın tefsir ve izahı mahiyetinde olan Peygamberimizin sünnet ve hadislerini de yani "Biz sana Kur`an`ı, insanlara indirilen hükümleri beyan etmen için indirdik" âyeti ile teminat altına almıştır. Çünkü âyette bildirilen "beyan" Kur`an`ın manasındandır. Bu beyan ise ancak Peygamberimizin sünnet ve hadisleri ile olur.

"Resûlullah`ın size getirdiklerine yapışınız. O`nun size yasak ettiği şeylerden de uzak olunuz. Allah`dan korkunuz. Çünkü Allah`ın vereceği ceza ağırdır."

Elmalılı Hamdi Yazır Hazretleri tefsirinde bu âyete şöyle meal verir:

"Peygamber size her ne verdiyse onu alın, almayın dediğini almayın, yapmayın dediğini yapmayın ve Allah`dan korkun da Allah`ın ve Peygamberin emirlerine karşı gelmekten ve birbirinizin hakkını yemekten, devlete hıyanet eylemekten sakının...."

Şu hale göre Kur`an sünnetsiz, sünnet de Kur`ansız düşünülemez. Bunlardan birini ihmal etmek, İslâm dinini anlamamaktan doğan bir hastalıktır ve bir dalalettir. Tabiri caiz ise Kur`an bir güneş ise sünnet-i seniyye onun ziyasıdır. Birisi için diğeri feda edilmez.

Evet, nasıl Cenâb-ı Hakk, hafızlar ile Kur`an`ı hıfzetmişse, İslâm alimlerinin vasıtası ile de sünnet ve hadisleri muhafaza etmiştir.

- Hz. Ali’nin bütün evliyaların piri ve reisi olduğunda şüphe yoktur. Hiçbir veli sahabeye yetişmez. Cennetle müjdelenmiş on kişiden biri olan Hz. Ali’nin manevî kemalatı, ilim ve takvası tartışmasızdır.

-  “Kişi sevdiğiyle beraberdir” (Buhari, Edeb: 96; Müslim, Birr: 165) mealindeki hadisin gösterdiği doğrultuda, Allah’ın rızasını esas alan ve Hz. Peygamber(as.m)’in yolunun yolcusu olma adına, Hz. Ali’yi sevmenin büyük bir faydası olacağı muhakkaktır. Fakat sevginin alametleri vardır: Seven sevdiğinin bütün hayatını kendinde göstermek ister, onun takip ettiği yolu takip etmek ister. Yoksa, sevgi iddiası havada kalmaya mahkumdur.

Nitekim, bir hads-i şerifte Hz. Aliye hitaben Efendimiz –özetle- şöyle buyurmuştur: “Ya Ali!  İsa(a.s.)hakkında olduğu gibi senin hakkında da iki taife helak olur: Bunlardan Yahudiler, İsa’ya olan kinlerinden ötürü, onun annesine iftira ettiler. Hıristiyanlar ise, ona karşı aşırı sevgilerinden ötürü, onu kendi makamından öteye uçurdular”(bk. Kenzu’l-Ummal, h. No: 36399). Hz. Ali de Efendimizin bu beyanına dayanarak şunları söylemiştir: “Dikkat edin; benden dolayı iki kişi/grup helak olur: Bunlardan biri, bana olan aşırı sevgilerinden ötürü(İslam’ın kabul etmediği şeyleri bana isnat ederek) helak olur. Diğeri, bana karşı beslediği kin ve nefret yüzünden helak olur(a.g.y).

Bir Müslüman, Hz. Ali (ra.) ve Âl-i beyt’i sevmekle ibadet sorumluluğundan kurtulabilir mi?

Kufədə bir rafizi var idi. Adı Abdülmecid min Abdülgaffar idi. Cəfər-i Sadiq həzrətlərinin dincliyinə vardı və. aralarında bu danışma keçdi

- Esselamü əleykə ya Rəsulullahın nəvəsi. Rəsulullah 'sallallahu təala əleyhi və səlləm' həzrətlərindən sonra ən üstün olan kimdir?



- Əbu Bəkr-i Sıddikdır 'r.ə'.

- Belə olduğunu haradan bilirsən.

- Haqq sübhanehü və təala həzrətləri ona, Rəsulullahdan sonra, ikinci buyurdu. Üçüncüləri Allahu təala olan iki adamdan, ikincisi olmaq qədər şərəf ola bilməz

- Həzrət-i Əli 'radıyallahu təala ənh', Rəsulullah 's.ə.v.' həzrətlərinin döşəyində, kafirlərdən qorxmadan yatmadımı?

- Əbu Bəkr-i Sıddik, Rəsulullah həzrətləri ilə mağaraya girmədimi?

- Əgər qorxmasa idi, girməzdi. Allahu təala Rəsulullaha xəbər verdi ki, Əbu Bəkrə qorxma, dedi.

- Onun qorxusu, ondan idi ki, kafirlər onların harada olduğu haqqında bir xəbər duy/eşidib, gəlirlər. Rəsul-i əkrəmi üzərlər. Görməzsinizmi Əbu Bəkr-i Sıddik, öz ayağını, mağarada bir dəliyə qoydu. Hətta ilan onu qaç/neçə dəfə dişlədi. O ağrıya dözdü. Ayağını qaldırmadı. Rəsulullahı oyandırmamaq üçün, heç səs də çıxarmadı. Özündən qorxsaydı, zehrlenerek, canını Rəsula fəda etməzdi.

- Maidə surəsində, (Rükuda ikən sədəqə verərlər) tərcüməsindəki 58. ayət-i kərimə ilə medh olunan Əlidir.

- Bu ayətdən əvvəl, bir ayət-i kərimə vardır ki təsis rəqəmi ondan çoxdur. O Sıddik şanındadır. (Allahu təala, mürtədlər ilə cihad edən bir qövm gətirər. Allahu təala bunları sevər) tərcüməsindəki ayət-i kərimə, Əbu Bəkr Sıddik üçündür və daha çox yüksəltməkdədir. Rəsulullah 'sallallahu təala əleyhi və səlləm' həzrətlərinin, o biri aləmə köçmələrindən sonra, ərəblər, dedi ki, biz nemaz edərik. Amma zəkat vermərik. Əbu Bəkr 'r.ə.' buyurdu ki, Rəsulullah həzrətlərinə əda etdikləri zəkat malından bir dəvə silsilə/serialın bağını verməsələr və ondan əskik versələr, mən onlar ilə torpaq və qum sayın tərəfindən olsalar da müharibə edərəm.

- Ya Cəfər. Həzrət-i Əlinin şanı üçün, tərcümə-i şərifi, (Mallarını, gəcə-gündüz, gizli və nəzərdə verənlər) olan Subaya surəsinin 274. ayəti gəlməmişmi?

- (Surə-i Velleyl), Əbu Bəkr-i Sıddikın şanında nazil olmuşdur. Şanını çox yüksəltməkdədir. Çünki Əbu Bəkr-i Sıddik kırkbin qızıl verdi. Özünə buraxmadı. Bir kilimə sarın idi. Cəbrayıl əleyhissalam gəldi və dedi ki, Allahu təala buyurdu ki, mən Əbu Bəkrdən razıyam. O məndən razıdırmı? Əbu Bəkr-i Sıddik, mən Allahu təaladan razıyam, razıyam, razıyam, dedi.

- Tərcüməs(n)i şərifi (Hacılara su verməyi və Məscid-i Haramı bina etməyi, iman etməklə və Allah yolunda cihad etməklə birmi tutursunuz. Xey